رویش دندان در نوزادان یکی از مراحل طبیعی و مهم رشد آنها است که اغلب با هیجان و گاهی نگرانی والدین همراه میشود. این فرایند معمولاً از چند ماهگی آغاز میشود و تا چند سالگی ادامه پیدا میکند. زمان و ترتیب رویش دندان نوزاد ممکن است بین نوزادان متفاوت باشد و به عوامل ژنتیکی و وضعیت سلامت کلی آنها بستگی دارد. آشنایی با مراحل رویش دندان و علائم مرتبط با آن، به والدین کمک میکند تا با آمادگی بیشتری از نوزاد خود مراقبت کرده و سلامت دهان و دندان او را در این دوره حساس تحت نظر بگیرند. در این مقاله از سایت بهترین درمانگاه کودکان بیشتر به این موضوع می پردازیم.
دندان شیری و دائمی
دندانهای شیری اولین دندانهای هستند که در دهان کودک ظاهر میشوند و نقش مهمی در تغذیه، یادگیری صحبت کردن و حفظ فضای مناسب برای رشد دندانهای دائمی دارند. این دندانها موقتیاند و معمولاً از ۶ ماهگی ترتیب رویش دندان نوزاد شروع میشود. با گذشت زمان و رشد کودک، این دندانها بهتدریج میافتند و دندانهای دائمی جایگزین آنها میشوند. دندانهای دائمی از حدود ۶ سالگی شروع به رشد کرده و تا بزرگسالی باقی میمانند.
زمان و ترتیب رویش دندان های شیری
رویش دندانهای شیری یکی از مراحل مهم رشد کودک است که معمولاً از حدود ۶ ماهگی آغاز میشود و تا سن ۲.۵ تا ۳ سالگی ادامه دارد. در این دوران، ۲۰ دندان شیری در دهان کودک ظاهر میشوند که شامل ۱۰ دندان در فک بالا و ۱۰ دندان در فک پایین هستند. ترتیب رویش دندان نوزاد ممکن است از کودکی به کودک دیگر متفاوت باشد، اما معمولاً از یک الگوی مشخص پیروی میکند.
ترتیب رویش دندانهای شیری
رشد دندانهای شیری به طور معمول از مرکز فک پایین آغاز میشود و به سمت عقب دهان پیش میرود. ترتیب رویش دندان نوزاد به شکل زیر است:
- دندانهای پیشین مرکزی: اولین دندانهایی که ظاهر میشوند، معمولاً دندانهای پیشین فک پایین هستند که در ۶ تا ۱۰ ماهگی رویش میکنند.
- دندانهای پیشین کناری: در مرحله بعد، دندانهای پیشین کناری در فک بالا و پایین، معمولاً بین ۹ تا ۱۶ ماهگی ظاهر میشوند.
- دندانهای آسیای اول (کوچک): این دندانها در ۱۳ تا ۱۹ ماهگی رویش میکنند و نقش مهمی در جویدن غذا دارند.
- دندانهای نیش: دندانهای نیش در ۱۶ تا ۲۳ ماهگی رشد میکنند و به کودک در گاز زدن غذا کمک میکنند.
- دندانهای آسیای دوم (بزرگ): آخرین دندانهای شیری که ظاهر میشوند، دندانهای آسیای دوم هستند که معمولاً در ۲۳ تا ۳۳ ماهگی رشد میکنند.
در صورتی که به دنبال کلینیک و دندانپزشکی کودکان هستید، می توانید از طریق راه های زیر با کلینیک کودکان آنا، بهترین کلینیک کودکان در تهران ارتباط بگیرید:
عوامل مؤثر بر زمان رویش دندانهای نوزاد
زمان رویش دندانها میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند ژنتیک، تغذیه، و سلامت کودک باشد. اگر دندانهای شیری کودک شما دیرتر یا زودتر از حالت معمول رویش پیدا کردند، نگران نباشید، زیرا این تفاوتها در اغلب موارد طبیعی هستند. با این حال، در صورت تأخیر زیاد یا علائم غیرعادی، با دندانپزشک مشورت کنید.
علائم دندان درآوردن در نوزادان
با توجه به ترتیب رویش دندان نوزاد دندان، در این دوره برای نوزاد همراه با علائم خاصی است که درک آنها به والدین کمک میکند تا با این مرحله بهتر کنار بیایند. علائم دندان درآوردن در کودکان ممکن است از کودک به کودک متفاوت باشد، اما رایجترین آنها عبارتاند از:
افزایش آبریزش دهان
نوزادان هنگام دندان درآوردن معمولاً دچار آبریزش زیاد از دهان میشوند که میتواند باعث خیس شدن لباسها و تحریک پوست اطراف دهان شود.
تحریکپذیری و بیقراری
با توجه به ترتیب رویش دندان نوزاد، کودک به صورت دورهای احساس ناراحتی و درد در لثهها را تجربه میکند که نوزاد را حساستر از حالت عادی میشود و بیشتر گریه خواهد کرد.
تورم و قرمزی لثهها
لثههای نوزاد ممکن است در محل رویش دندان متورم و قرمز شوند. این نشانه معمولاً با درد همراه است.
تمایل به جویدن اشیا
نوزادان برای کاهش ناراحتی لثه، تمایل زیادی به گاز گرفتن و جویدن اشیای مختلف دارند. استفاده از دندانگیرهای مخصوص میتواند در این مواقع کمککننده باشد.
اختلال در خواب و کاهش اشتها
دندان درآوردن ممکن است باعث بیقراری شبانه و اختلال در خواب نوزاد شود و همچنین برخی نوزادان هنگام دندان درآوردن به دلیل حساسیت لثهها علاقه کمتری به غذا خوردن نشان میدهند.
تب خفیف و علائم شبیه سرماخوردگی
گاهی ممکن است دمای بدن نوزاد کمی افزایش یابد یا علائمی مانند آبریزش بینی مشاهده شود، اما این علائم نباید شدید باشند.
کاهش درد و ناراحتی دندان در آوردن نوزاد
برای کمک به کاهش درد و ناراحتی نوزاد در دوران دندان درآوردن میتوانید از روشهای زیر استفاده کنید:
- ماساژ آرام لثه با انگشت تمیز یا پارچه مرطوب
- استفاده از دندانگیرهای خنک
- دادن غذاهای نرم و خنک مانند ماست یا پوره
اگر علائم شدید یا غیرمعمول مانند تب بالا یا اسهال مشاهده کردید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
افتادن دندانهای شیری
افتادن دندانهای شیری مرحلهای طبیعی از رشد کودک است که معمولاً از حدود ۶ سالگی آغاز میشود و تا حدود ۱۲ سالگی ادامه دارد. دندانهای شیری معمولاً به ترتیب رویش دندان نوزاد، میافتند. این ترتیب شامل موارد زیر است:
- دندانهای پیشین مرکزی: اولین دندانهایی که میافتند، معمولاً دندانهای پیشین فک پایین هستند که در سن ۶ تا ۷ سالگی رخ میدهد.
- دندانهای پیشین کناری: این دندانها بعد از دندانهای پیشین مرکزی، در حدود ۷ تا ۸ سالگی میافتند.
- دندانهای نیش: دندانهای نیش معمولاً در ۹ تا ۱۲ سالگی میافتند.
- دندانهای آسیای اول و دوم: این دندانها آخرین دندانهای شیری هستند که در سنین ۱۰ تا ۱۲ سالگی جای خود را به دندانهای دائمی میدهند.
سخن پایانی
رویش دندان نوزاد مراحل طبیعی و مهم در روند رشد کودک است که با آگاهی از آن، والدین میتوانند از سلامت دهان و دندان فرزند خود مراقبت کنند. ترتیب رویش دندان نوزاد ممکن است با کمی ناراحتی و بیقراری همراه باشد، اما آگاهی از زمانبندی و علائم مرتبط با آن میتواند والدین را برای مواجهه با این دوره آماده کند. در صورت هرگونه نگرانی یا سؤال در خصوص رشد دندانهای نوزاد، بهتر است با دندانپزشک کودک مشاوره داشته باشید.
