بیماری سلیاک در کودکان

بیماری سلیاک در کودکان یک اختلال خودایمنی است که بر روده باریک تأثیر می‌گذارد. زمانی که فرد مبتلا به سلیاک گلوتن را که پروتئینی موجود در گندم، جو و چاودار است، مصرف می‌کند، سیستم ایمنی بدن او به اشتباه به آن حمله می‌کند. این حمله باعث التهاب و آسیب به پرزهای روده باریک می‌شود که مسئول جذب مواد مغذی از غذا هستند.

آسیب به پرزهای روده باریک می‌تواند منجر به طیف وسیعی از مشکلات سلامتی، از جمله سوءتغذیه، کمبود ویتامین، و مشکلات رشد شود.

علائم بیماری سلیاک در کودکان چیست؟

علائم بیماری سلیاک در کودکان می‌تواند بسیار متفاوت باشد و از خفیف تا شدید متغیر باشد. برخی از کودکان ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند، در حالی که برخی دیگر ممکن است طیف وسیعی از مشکلات گوارشی و غیر گوارشی را تجربه کنند.

علائم شایع بیماری سلیاک در کودکان عبارتند از:

• اسهال مزمن
• درد شکم
• نفخ و گاز
• یبوست
• مدفوع چرب یا بدبو
• کاهش اشتها
• کاهش وزن یا عدم افزایش وزن
• خستگی
• تحریک‌پذیری
• بثورات پوستی
• مشکلات دندانی
• تأخیر در رشد
• افسردگی
• کمبود آهن

نکته:

ظاهر شدن علائم بیماری سلیاک در کودکان می‌تواند در هر سنی پس از معرفی گلوتن به رژیم غذایی کودک رخ دهد، اما بیشتر در کودکان بین 2 تا 10 سالگی دیده می‌شود.

برخی از کودکان ممکن است فقط چند علامت را تجربه کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است علائم متعددی داشته باشند.

برخی از کودکان مبتلا به سلیاک ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند، اما همچنان به دلیل آسیب به روده کوچک، دچار مشکلاتی در جذب مواد مغذی شوند.

عوارض بیماری سلیاک در کودکان

اگرچه پیروی از یک رژیم غذایی بدون گلوتن می‌تواند علائم بیماری سلیاک را در اکثر افراد از بین ببرد، اما عدم درمان بیماری سلیاک در کودکان می‌تواند منجر به عوارض زیر شود:

مشکلات گوارشی:

سوء جذب: آسیب به روده کوچک می‌تواند باعث شود بدن شما نتواند مواد مغذی ضروری مانند ویتامین‌ها، مواد معدنی و چربی‌ها را به طور کامل از غذا جذب کند. این امر می‌تواند منجر به کمبودهای تغذیه‌ای، مانند کم خونی ناشی از کمبود آهن، پوکی استخوان و نرمی استخوان شود.

اسهال مزمن: اسهال می‌تواند منجر به کم‌آبی بدن، عدم تعادل الکترولیت‌ها و خستگی شود.

درد شکم: درد شکم و نفخ از علائم شایع بیماری سلیاک هستند.

یبوست: یبوست، به خصوص در کودکان، می‌تواند از عوارض این بیماری باشد.

عوارض خارج از گوارش:

بیماری‌های خودایمنی دیگر: افراد مبتلا به بیماری سلیاک در معرض خطر ابتلا به سایر بیماری‌های خودایمنی مانند دیابت نوع 1، بیماری تیروئید هاشیموتو و آرتریت روماتوئید هستند.

بیماری کبد: التهاب کبد (هپاتیت) و سیروز کبدی می‌تواند از عوارض بیماری سلیاک باشد.

مشکلات عصبی: برخی از افراد مبتلا به بیماری سلیاک ممکن است دچار مشکلاتی مانند بی‌حسی، گزگز و ضعف در دست‌ها و پاها شوند.

تأخیر در رشد: در کودکان، بیماری سلیاک می‌تواند منجر به تأخیر در رشد و بلوغ شود.

نازایی: برخی از زنان مبتلا به بیماری سلیاک ممکن است با باردار شدن مشکل داشته باشند.

افزایش خطر ابتلا به سرطان: برخی مطالعات نشان داده‌اند که افراد مبتلا به بیماری سلیاک ممکن است در معرض خطر ابتلا به برخی انواع سرطان، مانند لنفوم غیر هوچکین و سرطان روده کوچک، باشند.

چرا کودکان به بیماری سلیاک مبتلا می شوند؟

اگر نگران هستید که فرزندتان ممکن است به بیماری سلیاک مبتلا باشد، مهم است که با پزشک فوق تخصص گوارش و کبد کودکان صحبت کنید. تشخیص این بیماری با آزمایش خون و در صورت لزوم، بیوپسی روده کوچک انجام می‌شود.

علت دقیق ابتلا به بیماری سلیاک ناشناخته است، اما ابتلا به آن به دو عامل اصلی مربوط می‌شود:

1. ژنتیک:

• بیماری سلیاک یک بیماری ارثی است، به این معنی که برای ابتلا به آن باید ژن‌های خاصی را از والدین خود به ارث ببرید.
• اگرچه داشتن ژن‌های بیماری سلیاک به معنای ابتلا به این بیماری نیست، اما این ژن‌ها خطر ابتلا به بیماری را در صورت قرار گرفتن در معرض گلوتن افزایش می‌دهند.

2. عوامل محیطی:

• قرار گرفتن در معرض گلوتن: بیماری سلیاک معمولاً تا زمانی که فرد در معرض گلوتن قرار نگیرد، ایجاد نمی‌شود.
• معمولاً این بیماری در زمانی بین 6 ماهگی تا 3 سالگی، زمانی که اکثر کودکان شروع به خوردن غذاهای جامد می‌کنند، خود را نشان می‌دهد.
• با این حال، ممکن است در هر سنی پس از معرفی گلوتن به رژیم غذایی، ظاهر شود.

سایر عوامل:

• برخی شواهد نشان می‌دهد که عفونت‌های روده یا سایر عوامل محیطی ممکن است در ایجاد بیماری سلیاک در افراد دارای ژن‌های این بیماری نقش داشته باشند.

مهم است که توجه داشته باشید:

• همه افراد دارای ژن‌های بیماری سلیاک به این بیماری مبتلا نمی‌شوند.
• هنوز مشخص نیست که چرا فقط برخی از افراد دارای ژن‌های این بیماری به بیماری سلیاک مبتلا می‌شوند.
• محققان در حال مطالعه عوامل ژنتیکی و محیطی هستند که ممکن است در ایجاد این بیماری نقش داشته باشند.

چگونه بیماری سلیاک در کودکان را تشخیص دهیم ؟

علائم بیماری سلیاک در کودکان می‌تواند بسیار متفاوت باشد و از خفیف تا شدید متغیر باشد. برخی از کودکان ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند، در حالی که برخی دیگر ممکن است طیف وسیعی از مشکلات گوارشی و غیر گوارشی را تجربه کنند.

اگر نگران هستید که فرزندتان ممکن است به بیماری سلیاک مبتلا باشد، مهم است که با پزشک صحبت کنید. تشخیص این بیماری با دو مرحله اصلی انجام می‌شود:

1. آزمایش خون:

• آزمایش خون برای آنتی‌بادی‌های مرتبط با بیماری سلیاک انجام می‌شود.
• اگر آزمایش خون مثبت باشد، به معنای وجود آنتی‌بادی در خون است که نشان‌دهنده واکنش سیستم ایمنی به گلوتن است.
• با این حال، آزمایش خون به تنهایی برای تشخیص بیماری سلیاک کافی نیست.

2. بیوپسی روده کوچک:

• در این روش، نمونه کوچکی از بافت روده کوچک با استفاده از آندوسکوپی گرفته می‌شود.
• آندوسکوپی روشی است که در آن از یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر با دوربین برای معاینه داخل روده کوچک استفاده می‌شود.
• نمونه بافت برای بررسی التهاب و آسیب به روده کوچک توسط پاتولوژیست بررسی می‌شود.

تشخیص بیماری سلیاک در کودکان بر اساس ترکیبی از آزمایش خون و بیوپسی روده کوچک انجام می‌شود.

مهم است که به خاطر داشته باشید:

• حتی اگر آزمایش خون فرزندتان منفی باشد، اما علائم بیماری سلیاک را دارد، ممکن است لازم باشد بیوپسی روده کوچک انجام شود.
• تشخیص زودهنگام و درمان بیماری سلیاک مهم است، زیرا می‌تواند از آسیب بیشتر به روده کوچک و عوارض احتمالی سلامتی جلوگیری کند.

درمان بیماری سلیاک در کودکان چگونه است؟

بیماری سلیاک در کودکان با درمان مناسب قابل کنترل است. تنها درمان شناخته شده برای این بیماری، حذف کامل گلوتن از رژیم غذایی است.

پیروی از یک رژیم غذایی بدون گلوتن می‌تواند چالش‌برانگیز باشد، زیرا گلوتن در بسیاری از غذاهای رایج یافت می‌شود. با این حال، با تعهد و برنامه‌ریزی دقیق، اکثر کودکان مبتلا به سلیاک می‌توانند به طور کامل از علائم خود خلاص شده و روده کوچک خود را ترمیم کنند.

در اینجا چند نکته برای کمک به فرزندتان برای پیروی از یک رژیم غذایی بدون گلوتن آورده شده است:

• با یک متخصص تغذیه یا متخصص رژیم غذایی ثبت‌شده مشورت کنید. آنها می‌توانند به شما در ایجاد یک برنامه غذایی بدون گلوتن متناسب با نیازهای فرزندتان کمک کنند.
• برچسب‌های مواد غذایی را با دقت بخوانید. گلوتن ممکن است در مواردی که انتظار ندارید، مانند سس‌ها، سوپ‌ها و حتی برخی از آبمیوه‌ها یافت شود.
• از غذاهای فرآوری‌شده و آماده خودداری کنید. این غذاها اغلب حاوی گلوتن پنهان هستند.
• روی غذاهای طبیعی و کامل مانند میوه‌ها، سبزیجات، گوشت بدون چربی، ماهی، حبوبات و آجیل تمرکز کنید.
• غذاهای بدون گلوتن را در خانه بپزید. این به شما کنترل بیشتری بر مواد تشکیل دهنده غذاهای فرزندتان می‌دهد.
• فرزندتان را در مورد بیماری سلیاک و اهمیت پیروی از یک رژیم غذایی بدون گلوتن آموزش دهید.
• از حمایت خانواده و دوستان خود استفاده کنید. آنها می‌توانند به شما در تشویق فرزندتان برای پایبندی به رژیم غذایی بدون گلوتن کمک کنند.

کودکان مبتلا به بیماری سلیاک نیاز به مراقبت منظم توسط متخصص پزشکی دارند تا از رشد و سلامت آنها اطمینان حاصل شود. آنها همچنین باید از نظر کمبود ویتامین و سایر عوارض احتمالی بیماری سلیاک تحت نظر باشند. برای حل این مشکل می توانید به کلینیک تخصصی کودکان آنا مراجعه کنید.