ختنه یکی از عملهای رایج در بسیاری از کشورهاست که معمولاً در دوران نوزادی یا اوایل کودکی انجام میشود. این عمل میتواند به دلایل مذهبی، بهداشتی یا پزشکی صورت گیرد. یکی از دغدغههای والدین هنگام تصمیمگیری برای ختنه، انتخاب روش بیدرد کردن کودک است: بختنه با بیهوشی یا بی حسی؟ هر یک از این روشها مزایا و معایب خاص خود را دارد. هدف این مقاله بررسی جامع و ساده تفاوتهای این دو روش، بررسی عوارض احتمالی، محل تزریق بیحسی و پاسخ به این پرسش است که در نهایت کدام روش برای ختنه نوزادان بهتر است.
اهمیت انتخاب روش بیحسی یا بیهوشی در ختنه
انتخاب بین ختنه با بیهوشی یا بی حسی، نقش بسیار مهمی در تجربه کودک و نتیجه نهایی عمل دارد. این تصمیم نهتنها بر میزان درد و آرامش کودک اثر میگذارد، بلکه بر سرعت بهبودی، احتمال بروز عوارض و کیفیت مراقبت پس از عمل نیز تأثیرگذار است. انتخاب نادرست میتواند موجب ناراحتیهای جسمی و روانی شود. بنابراین، والدین باید با آگاهی کامل و مشورت با پزشک، روشی را انتخاب کنند که متناسب با سن، وضعیت جسمی و سطح همکاری کودک باشد تا ختنه با کمترین استرس و بیشترین ایمنی انجام شود.
ختنه با بیهوشی بهتر است یا بیحسی؟
پاسخ به این پرسش که ختنه با بیهوشی یا بی حسی؟ به شرایط سنی، سلامت عمومی کودک، تجربه پزشک و امکانات درمانگاه یا بیمارستان بستگی دارد. بهطور کلی بیحسی موضعی معمولاً بهتر است اگر:
- کودک نوزاد یا زیر ۶ ماه است.
- عمل ساده و بدون پیچیدگی انجام میشود.
- والدین تمایل دارند کودک سریعتر به حالت طبیعی بازگردد.
- خطرات بیهوشی عمومی میخواهند کاهش یابد.
اما در مواردی بیهوشی عمومی ترجیح داده میشود، شرایط بیهوشی عمومی عبارتاند از:
- کودک بزرگتر است و همکاری نمیکند.
- اضطراب زیادی دارد یا نمیتوان تزریق بیحسی را بهخوبی انجام داد.
- قرار است عملهای دیگر همزمان با ختنه انجام شود.
در اغلب موارد برای نوزادان، بیحسی موضعی ایمنتر، کمهزینهتر و مناسبتر است. اما در کودکان بزرگتر یا شرایط خاص، بیهوشی عمومی میتواند راحتتر و مؤثرتر باشد. در نهایت، نظر پزشک متخصص با در نظر گرفتن شرایط خاص کودک، تعیینکننده روش مناسب است.
در صورت نیاز می توانید از دکتر سونا اسلامپور، فوق تخصص نوزادان در تهران و موسس کلینیک کودکان آنا کمک بگیرید:
متخصص کودکان، فوق تخصص نوزادان و پیرامون تولد
بورد تخصصی از دانشگاه شهید بهشتی تهران، بورد فوق تخصصی از دانشگاه تهران
عوارض امپول بی حسی ختنه
پیش از تصمیمگیری برای ختنه با بیهوشی یا بی حسی، آگاهی از عوارض احتمالی آن اهمیت دارد. اگرچه این روش معمولاً ایمن است، اما مانند هر مداخله پزشکی، میتواند با برخی واکنشهای خفیف یا در موارد نادر، عوارض جدی همراه باشد. در ادامه به مهمترین عوارض آمپول بیحسی در ختنه اشاره میشود:
- سوزش و درد هنگام تزریق: کودک ممکن است هنگام تزریق داروی بیحسی کمی بیقراری یا گریه کند.
- کبودی یا خونمردگی در محل تزریق: ممکن است محل تزریق کمی متورم یا کبود شود که معمولاً ظرف چند روز برطرف میشود.
- بیحسی طولانیتر از حد انتظار: در برخی موارد، ناحیه بیحس برای مدت بیشتری بیحس باقی میماند.
- تورم خفیف در محل تزریق: این حالت معمولاً موقتی است و با کمپرس سرد کاهش مییابد.
عوارض نادر و جدی در موارد بسیار کمی رخ میدهند که شامل موارد زیر است:
- واکنش آلرژیک به دارو مانند کهیر، خارش، یا قرمزی پوست
- تنگی نفس یا تورم صورت (بسیار نادر)
- آسیب عصبی یا بافتی در صورت تزریق نادرست، ممکن است به عصب یا بافت اطراف آسیب برسد
- داروی بیحسی بهدرستی اثر نمیگذارد و نیاز به تزریق مجدد یا تغییر روش بیدردسازی ایجاد میشود.
محل تزریق بیحسی در ختنه
در عمل ختنه با بیحسی موضعی، پزشک باید داروی بیحسی را بهگونهای تزریق کند که اعصاب ناحیه تناسلی بهخوبی بیحس شوند. بسته به شرایط سنی کودک، روش جراحی و مهارت پزشک، یکی از روشهای زیر برای تزریق انتخاب میشود:
۱. تزریق حلقوی (Ring Block)
تزریق حلقوی رایجترین روش بیحسی موضعی در نوزادان و کودکان خردسال است. در این روش، داروی بیحسی به صورت حلقهای و یکنواخت در اطراف قاعده آلت تناسلی تزریق میشود. این تزریق باعث بیحسی کامل پوست و بافت محل ختنه میشود و به سرعت اثر میکند. اگر این روش توسط پزشک ماهر و با دقت انجام شود، بسیار ایمن بوده و عوارض ناچیزی دارد. سرعت عمل و اثربخشی بالا، این روش را به گزینهای ایدهآل برای ختنه نوزادان تبدیل کرده است.
۲. تزریق در عصب پودندال (Pudendal Nerve Block)
در این روش، داروی بیحسی مستقیماً به اعصاب پودندال در ناحیه لگن تزریق میشود که مسئول انتقال حس ناحیه تناسلی است. این نوع بیحسی معمولاً در کودکان بزرگتر یا موارد خاصی که نیاز به بیحسی گستردهتر یا دقیقتر وجود دارد، به کار میرود. انجام این روش نیازمند مهارت و تجربه بالای پزشک است تا تزریق به درستی انجام شود و عوارض کمتری به دنبال داشته باشد. بیحسی پودندال برای جراحیهایی که مدت زمان طولانیتری دارند نیز مناسبتر است.
۳. تزریق زیرجلدی مستقیم
تزریق زیرجلدی مستقیم روش کمکاربردتری است که معمولاً در نوزادان کمتر استفاده میشود. در این روش، داروی بیحسی مستقیماً در پوست یا زیر پوست آلت تناسلی، معمولاً در محل برش ختنه، تزریق میشود. این نوع تزریق بیشتر به عنوان مکمل برای روش حلقوی به کار میرود و در مواردی که نیاز به بیحسی موضعی محدودتری است، کاربرد دارد. با این حال، این روش ممکن است در نوزادان باعث بیقراری یا ناراحتی بیشتری شود و به همین دلیل کمتر توصیه میشود.
انتخاب محل تزریق چگونه تعیین میشود؟
محل و نوع تزریق بیحسی در ختنه، بر اساس سن کودک، وضعیت بدنی، سطح درد پیشبینیشده و نوع روش جراحی تعیین میشود. برای نوزادان، تزریق حلقوی (Ring Block) رایجترین روش است، زیرا این نوع تزریق ساده، سریع، کمعارضه و بسیار مؤثر در بیحسکردن کل ناحیه تناسلی است. اما در کودکان بزرگتر، بهویژه زمانی که بیحسی موضعی بهتنهایی کافی نباشد یا عمل طولانیتر باشد، ممکن است از بلوک عصب پودندال یا حتی ترکیبی از تزریق موضعی و آرامبخش وریدی استفاده شود تا هم درد کنترل شود و هم کودک همکاری بهتری داشته باشد.
سخن پایانی
انتخاب ختنه با بیهوشی یا بی حسی، تصمیمی مهم و تأثیرگذار است که باید با آگاهی، دقت و مشورت با پزشک انجام شود. هر روش مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارد و نمیتوان یک نسخه واحد برای همه کودکان تجویز کرد. سن، سطح اضطراب، وضعیت سلامت، و همکاری کودک از عوامل کلیدی در این انتخاب هستند. آنچه اهمیت دارد، تأمین آرامش، ایمنی و راحتی کودک در طول عمل و پس از آن است.
