تابستان با تمام زیباییها و روزهای گرم و پرانرژیاش، گاهی برای مادران با نگرانیهایی همراه است؛ مخصوصاً وقتی صحبت از سلامت کودک عزیزشان باشد. اسهال و استفراغ در روزهای گرم سال بیشتر دیده میشود و خیلی از مادرها با دیدن این علائم در فرزندشان، نگران و دلنگران میشوند. این مقاله برای شما مادران مهربان نوشته شده تا با آرامش بیشتری بدانید که در چنین شرایطی چه کاری باید انجام دهید. در ادامه مقاله از سایت کلینیک تخصصی کودکان در غرب تهران، راهکارهایی ساده، مطمئن و کاربردی برای مراقبت از کودک در این مواقع ارائه خواهیم داد تا خیالتان راحتتر شود و با اطمینان بیشتری از تابستان لذت ببرید.
اسهال و استفراغ کودکان در تابستان
در روزهای گرم تابستان، دستگاه گوارش کودکان بیشتر در معرض حساسیت قرار میگیرد. گرمای هوا، مصرف خوراکیهای ناسالم یا آبی که بهخوبی تصفیه نشده، میتوانند باعث بروز اسهال و استفراغ در کودکان شوند. این مشکل در میان کودکان، بهویژه در سنین پایین، بسیار شایع است و اگر بهموقع درمان نشود، میتواند منجر به کمآبی و ضعف عمومی شود.
در فصل تابستان، رشد و تکثیر باکتریها در مواد غذایی سریعتر اتفاق میافتد. به همین دلیل، غذاهایی که بیرون از یخچال میمانند یا از بیرون تهیه میشوند، ممکن است آلوده شوند و سیستم گوارشی حساس کودک را تحت تأثیر قرار دهند. همچنین کودکان خردسال، به دلیل بازی و تماس بیشتر با محیط، ممکن است دستهای آلوده را به دهان ببرند که این هم یکی از دلایل مهم بروز بیماریهای گوارشی در تابستان است.
درمان اسهال و استفراغ کودکان در تابستان
مهمترین دغدغه در چنین شرایطی حفظ سلامت کودک و جلوگیری از کمآبی بدن است. در این مطلب، به شما روشهای موثر درمان و مراقبت از کودک در برابر اسهال و استفراغ را به صورت کامل و کاربردی توضیح میدهیم.
1. اهمیت جلوگیری از کمآبی
وقتی کودک دچار اسهال یا استفراغ میشود، بدن او سریعتر از حالت عادی آب از دست میدهد. این کمآبی میتواند به مشکلات جدی مانند ضعف، بیحالی، خشکی دهان، کاهش ادرار و حتی بیهوشی منجر شود. بنابراین، مهمترین کاری که باید انجام دهید این است که مایعات کافی به کودک برسانید.
- مایعات مناسب: آب ساده بهترین انتخاب است اما بهتر است از محلولهای خوراکی جبران آب بدن (ORS) استفاده کنید. این محلولها به تعادل آب و الکترولیتها کمک میکنند و در داروخانهها موجود هستند.
- مایعات طبیعی: آبمیوههای طبیعی رقیقشده مانند آب سیب یا آب هویج میتوانند جایگزین مناسبی باشند، البته باید بدون شکر اضافه باشند.
- اجتناب از نوشیدنیهای شیرین و گازدار: این نوشیدنیها میتوانند معده را تحریک کنند و وضعیت را بدتر کنند.
2. تغذیه مناسب کودک
در هنگام اسهال و استفراغ، بهتر است تغذیه کودک سبک و ساده باشد تا دستگاه گوارش فرصت بهبودی پیدا کند.
- غذاهای پیشنهادی: برنج ساده، سیبزمینی آبپز، موز، هویج پخته و نان تست گزینههای مناسبی هستند.
- اجتناب از غذاهای سنگین و چرب: غذاهای پرچرب، سرخشده و ادویهدار معده کودک را اذیت میکنند.
- تغذیه تدریجی: پس از کاهش شدت علائم، کمکم میتوانید به تغذیه عادی بازگردید.
3. مراقبتهای بهداشتی و محیطی
برای پیشگیری از بروز اسهال و استفراغ در تابستان، رعایت بهداشت اهمیت زیادی دارد:
- شستشوی مرتب دستها: کودک را تشویق کنید قبل از غذا خوردن و پس از رفتن به دستشویی دستهایش را بشوید.
- مصرف آب سالم: از آب تصفیه شده یا جوشانده شده استفاده کنید و از نوشیدن آبهای نامطمئن خودداری کنید.
- نگهداری مناسب مواد غذایی: غذاها را در یخچال نگه دارید و از مصرف خوراکیهایی که در هوای گرم بیرون ماندهاند بپرهیزید.
4. زمانی که باید به پزشک مراجعه کنید
در اکثر موارد، اسهال و استفراغ در کودکان با مراقبت خانگی بهتر میشود، اما در برخی شرایط باید فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- استفراغ شدید و مکرر که اجازه نمیدهد کودک مایعات را نگه دارد.
- اسهال شدید و آبکی همراه با خون یا مخاط.
- علائم کمآبی شدید مانند خشکی دهان، کاهش تعداد ادرار، خوابآلودگی یا بیهوشی.
- تب بالا همراه با بیقراری یا ضعف زیاد.
- کودک زیر 6 ماه یا کودکانی که بیماریهای زمینهای دارند.
دکتر سونا اسلام پور، متخصص کودکان در کلینیک آنا، با تجربه در تشخیص و درمان اسهال و استفراغ در کودکان، بهترین راهکارهای پزشکی و مراقبتی را برای بهبود سریع ارائه میدهد.
متخصص کودکان، فوق تخصص نوزادان و پیرامون تولد
بورد تخصصی از دانشگاه شهید بهشتی تهران، بورد فوق تخصصی از دانشگاه تهران
غذای مناسب برای اسهال و استفراغ کودکان
وقتی کودکان دچار اسهال و استفراغ میشوند، دستگاه گوارش آنها حساس و ضعیف میشود و لازم است غذاهایی به آنها داده شود که هضم آسانی داشته باشند و به بهبود سریعتر کمک کنند. انتخاب غذای مناسب در این دوران، نقش مهمی در کاهش ناراحتی کودک و بازگرداندن سلامت دستگاه گوارش دارد.
بهترین غذاها برای کودکان مبتلا به اسهال و استفراغ
- برنج سفید ساده : برنج به دلیل هضم آسان و خاصیت نرمکنندگی، گزینهای عالی برای کودکانی است که اسهال دارند. بهتر است برنج به صورت ساده و بدون ادویه یا روغن زیاد تهیه شود.
- سیبزمینی آبپز: سیبزمینی پخته یا آبپز نیز غذای سبک و مناسبی است که به راحتی هضم میشود و به تامین انرژی کودک کمک میکند.
- موز رسیده: موز سرشار از پتاسیم است که در زمان اسهال بدن کودک از دست میدهد. همچنین بافت نرم موز، باعث آرامش دستگاه گوارش میشود.
- هویج پخته: هویج پخته یا آب هویج به دلیل داشتن فیبر محلول، به بهبود عملکرد رودهها کمک میکند و به کاهش اسهال کمک میکند.
- نان تست ساده: نان تست بدون کره و مواد چرب، گزینه مناسبی برای تامین انرژی بدون ایجاد فشار روی معده است.
- ماست کمچرب (در صورت تحمل): اگر کودک به لبنیات حساسیت ندارد، میتوان کمی ماست کمچرب به او داد که حاوی باکتریهای مفید برای دستگاه گوارش است و به بهبود فلور روده کمک میکند.
غذاهایی که باید در این دوران از آنها پرهیز کرد
- غذاهای چرب و سرخشده
- خوراکیهای شیرین و شکلاتی
- غذاهای پرادویه و تند
- نوشیدنیهای گازدار و شیرینیهای مصنوعی
- لبنیات پرچرب و بستنی
- خوراکیهای سفت و سنگین که هضم سختی دارند
دارو برای درمان اسهال و استفراغ کودکان در تابستان
وقتی کودکان در تابستان دچار اسهال و استفراغ میشوند، علاوه بر مراقبتهای تغذیهای و رعایت نکات بهداشتی، ممکن است نیاز باشد از داروهای مناسب برای کاهش علائم و جلوگیری از عوارض استفاده شود. با این حال، مهمترین نکته مشورت با پزشک است تا داروی مناسب و دوز صحیح به کودک داده شود.
1. محلول خوراکی جبران آب و الکترولیت (ORS)
- این محلول بهترین و مهمترین دارو برای درمان اسهال و استفراغ کودکان است.
- به جایگزینی آب و املاح از دست رفته بدن کمک میکند و از کمآبی جلوگیری میکند.
- در داروخانهها به راحتی قابل تهیه است و طبق دستور پزشک یا روی بستهبندی استفاده شود.
- دادن مرتب و به مقدار کافی ORS به کودک، حتی هنگام استفراغ هم بسیار ضروری است.
درمان خانگی اسهال کودکان شامل جبران آب بدن، مصرف مایعات سالم و رژیم غذایی سبک است که میتواند به کاهش علائم اسهال و استفراغ در کودکان کمک کند.
2. داروهای ضد تهوع و استفراغ
- داروهای ضد تهوع فقط با تجویز پزشک باید مصرف شوند.
- برخی داروها به کاهش حالت تهوع و جلوگیری از استفراغ کمک میکنند تا کودک بتواند مایعات و غذا را بهتر نگه دارد.
- استفاده از این داروها بدون مشورت ممکن است عوارض داشته باشد.
3. داروهای ضد اسهال
- معمولاً در کودکان زیر ۲ سال توصیه نمیشود داروی ضد اسهال مصرف شود مگر تحت نظر پزشک.
- داروهای ضد اسهال با کاهش سرعت حرکات روده به کنترل اسهال کمک میکنند اما باید با احتیاط و در موارد خاص استفاده شوند.
- پزشک تشخیص میدهد که کودک به این داروها نیاز دارد یا خیر.
4. پروبیوتیکها
- پروبیوتیکها یا باکتریهای مفید، به بهبود فلور طبیعی روده کمک میکنند و میتوانند در کاهش مدت زمان اسهال موثر باشند.
- برخی انواع پروبیوتیکها به شکل کپسول، ساشه یا پودر در داروخانهها موجود است.
- قبل از مصرف، بهتر است با پزشک مشورت کنید تا نوع مناسب و دوز صحیح مشخص شود.
5. داروهای مکمل و ویتامینها
- گاهی برای تقویت سیستم ایمنی کودک و کمک به بهبود سریعتر، پزشک ممکن است مکملهای ویتامینی مانند ویتامین C یا زینک را توصیه کند.
- این داروها به طور مستقیم علائم اسهال و استفراغ را درمان نمیکنند اما به بهبود کلی سلامت کودک کمک میکنند.
سخن پایانی
اسهال و استفراغ در کودکان، بهویژه در فصل تابستان، میتواند برای هر مادری بسیار نگرانیبرانگیز باشد. اما با رعایت نکات مهم تغذیهای، انتخاب غذای مناسب و استفاده اصولی از داروهای توصیهشده، میتوان این مشکلات را کنترل و بهبود بخشید. مهمترین نکته حفظ آب و املاح بدن کودک و پیشگیری از کمآبی است که نقش بسیار حیاتی در روند درمان دارد.
همچنین، هیچ دارویی بدون مشورت پزشک نباید به کودک داده شود تا از عوارض ناخواسته جلوگیری شود. مراقبت دقیق، صبر و آگاهی مادران عزیز بهترین راه برای بازگشت سلامتی و انرژی کودکان به زندگی روزمره است. در صورت مشاهده هرگونه علائم شدید یا طولانی شدن بیماری، حتماً سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
