بیش فعالی در کودکان چیست؟ + علائم کودک بیش فعال

بیش فعالی در کودکان، که به عنوان اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) نیز شناخته می‌شود، یک اختلال شایع رشدی است که بر میلیون‌ها کودک در سراسر جهان تأثیر می‌گذارد. این اختلال با علائمی مانند بی‌قراری، عدم تمرکز، رفتارهای تکانشی مشخص می‌شود. در این مقاله از کلینیک کودکان تهران به این موضوع بیشتر می پردازیم.

علائم بیش فعالی در کودکان

اختلال بیش فعالی کودکان یاکمبود توجه (ADHD) شایع ترین اختلال رشدی عصبی در کودکان است. این بیماری با علائم بی قراری، عدم توجه و رفتارهای تکانشی مشخص می شود. ADHD می تواند تأثیر قابل توجهی بر زندگی کودک در مدرسه، خانه و روابط اجتماعی داشته باشد.

علائم ADHD به دو دسته اصلی تقسیم می شوند:

1. علائم بی قراری-بیش فعالی:

• بی قراری و دشواری در آرام نشستن
• دویدن یا بالا رفتن بیش از حد
• سختی در تمرکز بر روی یک فعالیت
• صحبت کردن بیش از حد
• پرشیدن از یک کار به کار دیگر بدون اتمام آنها
• مشکل در صبر کردن در نوبت یا صف

2. علائم عدم توجه:

• عدم توجه به جزئیات و اشتباهات مکرر
• مشکل در پیروی از دستورالعمل ها
• به نظر می رسد که در مکالمات گوش نمی دهد
• به راحتی حواسش پرت می شود
• گم کردن وسایل
• فراموش کردن کارها

شدت علائم ADHD می تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. برخی از کودکان فقط در یک زمینه، مانند مدرسه یا خانه، علائم دارند. در حالی که برخی دیگر در همه زمینه های زندگی خود علائم دارند.

ADHD می تواند با چالش های متعددی همراه باشد، از جمله:

• مشکلات یادگیری
• مشکلات رفتاری
• اضطراب و افسردگی
• مشکلات در روابط اجتماعی
• سوء مصرف مواد

با این حال، با درمان مناسب، اکثر کودکان مبتلا به ADHD می توانند یاد بگیرند که علائم خود را مدیریت کنند و زندگی موفقی داشته باشند.

اگر نگران هستید که فرزندتان ممکن است ADHD داشته باشد، مهم است که با بهترین متخصص کودکان یا متخصص بهداشت روان صحبت کنید. آنها می توانند به شما کمک کنند تا تشخیص دهید که آیا فرزندتان ADHD دارد و بهترین گزینه های درمانی را برای او تعیین کنید.

بیش فعالی کودکان از چه سنی شروع می شود؟

علائم بیش فعالی در کودکان (ADHD) معمولاً در سنین پایین شروع می‌شود، اما ممکن است تا زمانی که کودک وارد پیش دبستانی یا مدرسه نشود، به طور کامل آشکار نشود.

برخی از کودکان علائم ADHD را در سنین 2 یا 3 سالگی نشان می‌دهند، در حالی که برخی دیگر ممکن است علائم را تا سن 7 سالگی یا بعد از آن نشان ندهند.

دلایل متعددی برای این وجود دارد که چرا علائم ADHD ممکن است در کودکان مختلف در سنین مختلف ظاهر شود:

تفاوت‌های رشدی: کودکان با سرعت‌های متفاوتی رشد می‌کنند و برخی از کودکان ممکن است دیرتر از سایرین مهارت‌های لازم برای کنترل رفتار خود را توسعه دهند.

محیط زیست: عوامل محیطی مانند استرس خانوادگی، مشکلات اجتماعی و سوء استفاده می‌تواند بر شدت علائم ADHD در کودکان تأثیر بگذارد.

ژنتیک: ADHD تا حدی ارثی است و اگر سابقه خانوادگی ADHD دارید، احتمال ابتلای فرزندتان به این اختلال بیشتر است.

مهم است به یاد داشته باشید که هر کودکی منحصر به فرد است و هیچ راه واحدی برای شروع علائم ADHD وجود ندارد.

اگر نگران هستید که فرزندتان ممکن است ADHD داشته باشد، مهم است که با پزشک یا متخصص بهداشت روان صحبت کنید. آنها می‌توانند فرزندتان را ارزیابی کنند و در صورت نیاز، یک برنامه درمانی مناسب برای او ارائه دهند.

بیش فعالی در کودکان چه مشکلاتی را ایجاد می کند؟

بیش فعالی در کودکان (ADHD) می‌تواند مشکلات مختلفی را برای کودکان مبتلا به این اختلال ایجاد کند، که در چند دسته کلی می‌توان آنها را طبقه‌بندی کرد:

مشکلات در مدرسه:

• مشکل در یادگیری و تمرکز: کودکان مبتلا به ADHD اغلب در تمرکز بر روی درس و یادگیری مطالب درسی مشکل دارند. آنها به راحتی حواسشان پرت می‌شود و نمی‌توانند برای مدت طولانی روی یک موضوع تمرکز کنند.
• انجام تکالیف: انجام تکالیف برای این کودکان می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. آنها ممکن است انگیزه کافی برای شروع یا تکمیل تکالیف خود را نداشته باشند و به دلیل بی‌توجهی یا بی‌نظمی، مرتکب اشتباه شوند.
• مشکل در روابط با معلمان و همکلاسی‌ها: ممکن است این کودکان به دلیل رفتارهای تکانشگری یا بی‌قراری، با معلمان و همکلاسی‌های خود مشکل پیدا کنند.
• افت تحصیلی: در نهایت، همه این مشکلات می‌تواند منجر به افت تحصیلی و عدم پیشرفت تحصیلی این کودکان شود.

مشکلات در روابط اجتماعی:

• ایجاد و حفظ روابط: کودکان مبتلا به ADHD ممکن است در ایجاد و حفظ روابط با دوستان و همسالان خود مشکل داشته باشند. رفتارهای تکانشگری، بی‌توجهی و بی‌قراری آنها می‌تواند برای دیگران آزاردهنده باشد و باعث دوری دوستان از آنها شود.
• طرد شدن: این کودکان ممکن است در محیط‌های اجتماعی طرد شده و مورد تمسخر قرار بگیرند.
• کمبود عزت نفس: همه این مشکلات می‌تواند منجر به کاهش عزت نفس و اعتماد به نفس در این کودکان شود.

مشکلات در سلامت روان:

• اضطراب: کودکان مبتلا به ADHD در معرض خطر ابتلا به اضطراب هستند. فشار ناشی از مشکلات در مدرسه و روابط اجتماعی می‌تواند منجر به اضطراب و نگرانی در آنها شود.
• افسردگی: افسردگی نیز در بین این کودکان شایع است. احساس شکست و کمبود عزت نفس می‌تواند باعث افسردگی در آنها شود.
• مشکلات رفتاری: رفتارهای مخرب و ضد اجتماعی نیز در بین این کودکان بیشتر مشاهده می‌شود. بی‌قراری، بی‌توجهی و تکانشگری می‌تواند باعث پرخاشگری، دروغگویی و تقلب در آنها شود.

مشکلات خانوادگی:

• استرس در خانواده: ADHD می‌تواند بر کل خانواده تاثیر بگذارد. والدین ممکن است از رفتار فرزند خود استرس داشته باشند و در تربیت او با مشکل مواجه شوند.
• مشکلات در روابط بین والدین و فرزند: تنش و اختلاف بین والدین و فرزند مبتلا به ADHD شایع است. فشار ناشی از مشکلات در مدرسه و روابط اجتماعی می‌تواند باعث برخورد و کشمکش بین آنها شود.

علت به وجود آمدن بیش فعالی در کودکان چیست؟

علت دقیق بیش فعالی هنوز ناشناخته است، اما دانشمندان معتقدند که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند.

نقش ژنتیک: شواهد نشان می‌دهد که بیش فعالی تا حد زیادی erbtlich است. اگر یکی از والدین یا هر دو مبتلا به این اختلال باشند، احتمال ابتلای فرزند به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.

نقش مغز: تحقیقات نشان داده که مغز افراد مبتلا به بیش فعالی در برخی نواحی، به خصوص در قشر پیشانی که مسئول کنترل رفتار، برنامه‌ریزی و حل مسئله است، با افراد عادی تفاوت دارد. این تفاوت‌ها می‌تواند منجر به مشکلاتی در تمرکز، کنترل تکانه‌ها و تنظیم فعالیت شود.

چه چیزهای خطر ابتلا به بیش فعالی در کودکان را افزایش می دهد؟

اختلال بیش فعالی-کمبود توجه (ADHD) شایع ترین اختلال رشدی عصبی در کودکان است که با علائمی مانند بی قراری، عدم توجه و رفتارهای تکانشی مشخص می شود.

اگرچه علت دقیق ADHD ناشناخته است، تحقیقات نشان می دهد که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند.

در اینجا برخی از عواملی که خطر ابتلا به ADHD را در کودکان افزایش می دهد آورده شده است:

• قرار گرفتن در معرض سموم: قرار گرفتن در معرض سموم مانند سرب یا سموم دفع آفات در دوران بارداری یا اوایل کودکی
• مصرف الکل یا مواد مخدر توسط مادر در دوران بارداری: این امر می‌تواند بر رشد مغز جنین تأثیر منفی بگذارد.
• زایمان زودرس یا کم وزنی هنگام تولد: این موارد نیز با افزایش خطر ابتلا به بیش فعالی مرتبط هستند.

توجه: به خاطر داشته باشید که بیش فعالی یک بیماری روانی نیست و ناشی از تنبلی یا تربیت غلط کودک نیست.

اگر نگران بیش فعالی فرزند خود هستید، باید با پزشک یا متخصص اطفال صحبت کنید. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند به کودک شما کمک کند تا علائم خود را مدیریت کند و زندگی موفقی داشته باشد.