نزدیک بینی یکی از رایجترین مشکلات بینایی در کودکان است که میتواند تأثیرات چشمگیری بر کیفیت زندگی، عملکرد تحصیلی و حتی تعاملات اجتماعی آنها داشته باشد. این اختلال، که در علم پزشکی به نام “میوپیا” شناخته میشود، باعث میشود کودکان اشیای دور را تار ببینند، در حالی که دید آنها برای اشیای نزدیک کاملاً واضح است. شیوع نزدیک بینی در کودکان بهویژه در سالهای اخیر با افزایش استفاده از وسایل دیجیتال و کاهش فعالیتهای خارج از خانه، روند رو به رشدی داشته است. در ادامه این مقاله از کلینیک تخصصی کودکان آنا، دلایل و درمان این مشکل را بررسی کرده ایم.
نزدیک بینی در کودکان چیست؟
نزدیک بینی یک نوع عیب انکساری چشم است که در آن نور به جای آنکه مستقیماً بر روی شبکیه متمرکز شود، در جلوی آن تمرکز مییابد. این وضعیت باعث میشود اشیای دور بهدرستی دیده نشوند، اما اشیای نزدیک با وضوح کافی مشاهده گردند. نزدیکبینی معمولاً از سنین کودکی آغاز شده و در دوران نوجوانی شدت بیشتری پیدا میکند. در برخی موارد، این اختلال ممکن است در دوران بزرگسالی نیز ادامه داشته باشد. شدت نزدیک بینی میتواند از یک مشکل خفیف که فقط در محیطهای آموزشی یا رانندگی مشکل ایجاد میکند، تا حالتی شدید که زندگی روزمره را مختل میسازد، متغیر باشد.
علت نزدیک بینی در کودکان
نزدیک بینی در کودکان میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود که برخی از مهمترین آنها عبارتاند از:
عوامل ژنتیکی
اگر یکی یا هر دو والدین کودک دچار نزدیکبینی باشند، احتمال ابتلای کودک به این عارضه افزایش مییابد. تحقیقات نشان دادهاند که ژنتیک نقش مهمی در بروز نزدیک بینی دارد و اگر یکی از والدین مبتلا باشد، خطر بروز این مشکل در کودک بیشتر خواهد بود.
عوامل محیطی
تغییر سبک زندگی و افزایش زمان استفاده از دستگاههای دیجیتال مانند تلفنهای همراه، تبلتها و رایانهها، باعث افزایش میزان ابتلا به نزدیک بینی شده است. کودکانی که ساعتهای زیادی را صرف تماشای صفحهنمایش میکنند، بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند.
کمبود فعالیتهای خارج از خانه
تحقیقات نشان دادهاند که کودکانی که زمان بیشتری را در فضای باز سپری میکنند، کمتر دچار نزدیک بینی میشوند. نور طبیعی نقش مهمی در تنظیم رشد چشم دارد و کمبود آن میتواند یکی از عوامل مؤثر در بروز این عارضه باشد.
عادتهای مطالعه نادرست
مطالعه در نور کم، نگه داشتن کتاب یا تبلت در فاصله بسیار نزدیک و استفاده از وسایل دیجیتال در تاریکی میتوانند فشار زیادی به چشم وارد کرده و موجب بروز نزدیکبینی شوند. رعایت اصول صحیح مطالعه و استراحتهای منظم بین فعالیتهای چشمی میتواند به کاهش خطر ابتلا کمک کند.
در کلینیک کودکان آنا، متخصص بینایی سنجی کودکان می تواند به شما کمک کند تا سلامت چشم فرزند خود را بازگردانید. در صورت نیاز با ما تماس بگیرید:
علائم نزدیک بینی در کودکان
تشخیص زودهنگام نزدیک بینی در کودکان اهمیت زیادی دارد. برخی از علایم شایع این عارضه شامل موارد زیر است:
- تنگ کردن چشمها هنگام دیدن اشیای دور: کودک برای دیدن تخته کلاس، تلویزیون یا تابلوهای راهنمایی، چشمان خود را نیمهباز میکند تا تصویر واضحتر شود.
- سردردهای مکرر: فشار زیاد بر چشم میتواند منجر به سردردهای مکرر، بهویژه پس از انجام کارهای چشمی طولانیمدت مانند خواندن یا استفاده از رایانه شود.
- نزدیک شدن بیشازحد به اشیا: کودکانی که دچار نزدیک بینی هستند، تمایل دارند کتاب، دفتر یا صفحه نمایش را بسیار نزدیک به چشم خود نگه دارند.
- مشکل در تشخیص چهرهها از فاصله دور: برخی کودکان ممکن است در شناسایی افراد از فاصله دور مشکل داشته باشند، که این امر میتواند باعث کاهش اعتمادبهنفس و مشکلات اجتماعی شود.
- عدم علاقه به فعالیتهای ورزشی و خارج از خانه: کودکانی که دچار مشکل بینایی هستند، ممکن است تمایل کمتری به شرکت در بازیهای گروهی یا ورزشهایی مانند فوتبال داشته باشند، زیرا دید واضحی نسبت به محیط ندارند.
- افت عملکرد تحصیلی: اگر کودک نتواند بهوضوح نوشتههای روی تخته را ببیند، ممکن است تمرکز کمتری در کلاس داشته باشد که این موضوع میتواند بر عملکرد تحصیلی او تأثیر بگذارد.
درمان نزدیک بینی در کودکان
خوشبختانه روشهای مختلفی برای درمان و کنترل نزدیک بینی در کودکان وجود دارد. استفاده از قطره آتروپین در صورت تجویز پزشک، پیشرفت نزدیک بینی کودکان را کاهش داده و آن را بهبود می هد. برخی دیگر از راهکار های درمانی عبارتاند از:
استفاده از عینک یا لنزهای تماسی
رایجترین و سادهترین روش اصلاح نزدیک بینی، استفاده از عینک یا لنزهای تماسی است. عینک به تنظیم مسیر ورود نور به چشم کمک کرده و موجب بهبود دید میشود. لنزهای تماسی نیز گزینهای مناسب برای کودکانی است که به استفاده از عینک علاقهای ندارند.
قطرههای چشمی آتروپین
برخی تحقیقات نشان داده است که استفاده از قطرههای آتروپین با دوز پایین میتواند سرعت پیشرفت نزدیکبینی را کاهش دهد. این روش معمولاً تحت نظر چشمپزشک توصیه میشود و در برخی موارد مؤثر واقع میشود.
عدسیهای ویژه (ارتوکراتولوژی)
این روش شامل استفاده از لنزهای خاصی است که شبها هنگام خواب روی چشم قرار میگیرند و به تغییر شکل قرنیه کمک میکنند. این روش میتواند باعث بهبود موقت دید در طول روز شود، اما نیاز به استفاده منظم و رعایت مراقبتهای بهداشتی دارد.
افزایش فعالیتهای خارج از خانه
تشویق کودکان به گذراندن زمان بیشتری در فضای باز و دریافت نور طبیعی، یکی از مهمترین راهکارهای کاهش پیشرفت نزدیکبینی است. والدین باید کودکان را به بازیهای بیرون از خانه و فعالیتهای فیزیکی تشویق کنند.
کاهش زمان استفاده از وسایل دیجیتال
تنظیم زمان استفاده از گوشیهای هوشمند، تبلتها و کامپیوترها و رعایت فاصله مناسب هنگام مطالعه یا استفاده از صفحهنمایش، میتواند تأثیر قابلتوجهی در کاهش فشار چشمی و کنترل نزدیکبینی داشته باشد.
معاینات منظم چشمی
مراجعه منظم به چشمپزشک برای بررسی وضعیت بینایی کودک و تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی، یکی از مهمترین اقداماتی است که والدین باید انجام دهند.
سخن پایانی
نزدیک بینی در کودکان یک مشکل شایع است که در صورت تشخیص زودهنگام و مدیریت مناسب، میتوان از پیشرفت آن جلوگیری کرد. والدین و معلمان باید نسبت به علایم این عارضه آگاه باشند و در صورت مشاهده هرگونه مشکل در بینایی کودکان، اقدامات لازم را انجام دهند. استفاده از عینک، انجام معاینات منظم چشمی، افزایش زمان حضور در فضای باز و کاهش استفاده از وسایل الکترونیکی، از جمله راهکارهای مؤثر در کنترل نزدیکبینی هستند. توجه به سلامت بینایی کودکان نهتنها باعث بهبود عملکرد تحصیلی آنها میشود، بلکه کیفیت کلی زندگیشان را نیز ارتقا میدهد.
