نوزادان به نسبت بزرگ تر ها بدن بسیار ضعیف تری دارند و به همین دلیل بیشتر در معرض بیماری ها و عفونت ها میباشند. خطر این بیماری ها و عفونت ها را میتوان با غربالگری نوزادان و پیشگیری به موقع به کمترین مقدار رساند. کودکان به دلیل ایمنی ضعیف، به نسبت بزرگ تر ها بیشتر در معرض بیماری ها و عفونت ها هستند. مطلع شدن به موقع و زود هنگام از این بیماری ها، علاوه بر اینکه در پیشگیری به موقع به ما کمک میکنند، از هزینه های سنگین بیماری نوزادان و همچنین آسیب های جبران ناپذیر به نوزادان جلوگیری میکنند. در این مقاله غربالگری نوزادان را به شما توضیح می دهیم و همچنین آزمایشات غربالگری نوزادان ، زمان مناسب این آزمایشات و واکسن و تزریقات لازم نوزادان را بررسی می کنیم. لطفا همراه ما باشید.
غربالگری نوزادان چیست؟
غربالگری نوزادان روندی بسیار مهم، اساسی و حیاتی می باشد که برای تشخیص سریع مشکلات احتمالی سلامت در نوزادان انجام می گیرد. این روند به پدر و مادر ها و همین طور پزشکان این اجازه را خواهد داد که در صورت وجود مشکلات، درمان و راهکار های مناسب را به موقع شروع کنند و از ایجاد عارضه و مشکلات خطرناک تر پیشگیری کنند. والدین با بیشتر شدن آگاهی و دانش در مورد اهمیت تغذیه مناسب و بهداشت در دوره نوزادی و نقش آن ها در سلامت کودک، در جستجوی روش های تاثیرگذار برای تقویت و بهبود سلامت نوزادان خود هستند. انجام آزمایشات غربالگری بعد از متولد شدن نوزاد توان بررسی بیماری هایی را در نوزادان دارد که شاید خیلی شایع نباشند، اما ممکن است خطرناک باشند. انجام آزمایشات غربالگری نوزادان لازم و ضروری است ، حتی اگر آنها سالم به نظر برسند.
آزمایشات غربالگری نوزادان
در این بخش انواع آزمایشات غربالگری نوزادان را معرفی میکنیم. این آزمایشات عبارتند از:
غربالگری شنوایی
اگر کم شنوایی در زمان مناسب درمان نشود، در فراگیری زبان و گفتار و مهارت های درکی باعث ایجاد اختلال می گردد. اختلال در شنوایی یکی از مشکلات مخفی است که از طریق ظاهر نوزاد قابلیت تشخیص ندارد، پس تشخیص آن در اوایل تولد بدون انجام آزمایش غربالگری شنوایی امکان ندارد. این آزمایش بسیار سریع و آسان می باشد و قبل از مرخص شدن مادر و نوزاد در بیمارستان انجام میشود
کم کاری مادرزادی غدۀ تیروئید
عوارض بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید در صورت درمان نشدن باعث بروز مشکلاتی در سامانه عصبی مرکزی و اسکلتی می شود که از مهم ترین آن ها می توان به کم توانی ذهنی اشاره کرد. آزمایشات این بیماری به دلیل نامشخص بودن علامت های آن معمولاً در روز اول تولد نوزاد صورت نمیگیرد. آزمایش غربالگری کم کاری مادرزادی تیروئید، بین روز سوم تا پنجم پس از تولد نوزاد انجام می شود که برای آن یک نمونه خون از پاشنه پای نوزاد گرفته می شود و در صورت تشخیص بیماری، درمان به سرعت آغاز می شود.
فنیل کتونوری
وجود این بیماری در بدن نوزاد، متابولیزم و سوخت و ساز طبیعی را با مشکل مواجه می کند و باعث صدمات مغزی خواهد شد. این صدمات در ابتدای تولد نمایان نمی شود و طی چند ماه بعد آشکار خواهد شد. از علائم این بیماری میتوان به فعالیت بالا به همراه حرکات بی هدف و حتی تشنج اشاره کرد. با تشخیص به موقع و درمان مناسب می شود از عوارض این بیماری جلوگیری به عمل آورد.
نقص آنزیم G۶PD یا فاویسم
فاویسم یک بیماری ارثی است که در ایران شایع می باشد این بیماری باعث وجود خون در ادرار، ایجاد زردی یا یرقان و حتی در موارد پیشرفته، منجر به مرگ می شود. این بیماری باعث بروز علامت ظاهری خاصی نمیشود و به درمان خاصی هم نیاز ندارد، فقط باید رژیم غذایی و داروهای در حال مصرف تحت کنترل باشند و همینطور از مصرف مواد اکسیدان جلوگیری کنند.
دو تست دیگر غربالگری به نام بیماری گالاکتوزمی و دیگری به نام شربت افرا اکنون در مراکز بهداشتی ایران انجام نمی شود. اگر در این موارد سؤالی دارید، خیلی بهتر است که با پزشک فوق تخصص نوزادان دکتر سونا اسلام پور صحبت و مشورت کنید.
زمان آزمایشات غربالگری نوزادان
حتما تا اینجا با اهمیت آزمایشات غربالگری آشنا شده اید. آزمایشات غربالگری را باید پیش از مرخص شدن نوزاد از بیمارستان و یا طی 5 روز اول بعد از تولد انجام بدهید. حتما در انجام این آزمایش جدیت داشته باشید و به موقع آن ها را انجام دهید.
تاریخچه غربالگری نوزادان
نخستین برنامه غربالگری نوزادان حدود پنجاه سال پیش در ایالات متحد آمریكا شروع شد و در حال حاضر دست کم در هفتاد كشور جهان، نوزادان به شکل کاملا الزامی و بر اساس قانون حداقل باید از نظر بیماریهای كم كاری تیروئید و فنیل كتونوری مورد آزمایش قرار گیرند. در ایران هم از سال 1381 برای اولین بار در استان فارس همه نوزادان برای تشخیص ابتلاء به سه بیماری كم كاری تیروئید، فنیل كتونوری و كمبود آنزیم G6PD (عامل بیماری فاویسم) مورد غربالگری قرار گرفتند.
تزریقات لازم نوزادان بعد تولد
برای پیشگیری از بیماری نوزادان تازه متولد شده، تزریقاتی روی آن ها انجام میشود که خوب است با آنها آشنا باشید. این تزریق ها شامل موارد زیر می باشند :
- واکسن های ب ث ژ: بعد از متولد شدن نوزادان، سه واکسن به آن ها تزریق می شود. این واکسن ها شامل واکسن های ب، ث، ژمی باشد که به ترتیب برای پیشگیری از سل، واکسن هپاتیت B و فلج اطفال کاربرد دارند. این واکسنها اکثرا در اولین فرصت بعد از تولد به نوزادان تزریق می شوند. بعد از آن بر اساس جدول واکسیناسیون نوزاد که در پروندهٔ نوزادان که بیمارستان به پدر و مادر ها میدهد وجود دارد باید نوزادان را در روزها و ماه های بعد برای تزریق واکسن به پیش پزشک ببرید.
- ویتامین K : بیشتر نوزادان با کمبود ویتامین K به دنیا میآیند به همین علت بعد از تولد ویتامین K به آنها تزریق میشود که با تاثیر مفید خود در سامانه انعقادی بدن باعث پیشگیری از خونریزیهای خود به خودی در بدن نوزاد می شود. این ویتامین بیشتر در اتاق زایمان و بعد از تولد، به نوزادان تزریق میشود.
