خون دماغ شدن کودک یکی از مشکلات شایع و نسبتاً رایج است که بسیاری از والدین با آن مواجه میشوند. این وضعیت معمولاً به دلیل خونریزی از رگهای ظریف داخل بینی رخ میدهد و در اغلب موارد جای نگرانی جدی ندارد. با این حال، آگاهی از علل، روشهای پیشگیری و راههای درمان خوندماغ، میتواند به والدین کمک کند تا در مواقع بروز این مشکل به درستی عمل کنند و از ایجاد استرس یا نگرانی بیمورد جلوگیری کنند.
در ادامه به مشکل خون دماغ شدن کودکان به طور کامل پرداخته ایم؛ اما اگر احساس میکنید خون دماغ شدن کودک شما غیرعادی است، میتوانید یا مشاوره با پزشکان متخصص کودکان در کلینیک آنا، علت این مشکل را شناسایی کرده و اقدامات لازم را انجام دهید.
متخصص کودکان، فوق تخصص نوزادان و پیرامون تولد
بورد تخصصی از دانشگاه شهید بهشتی تهران، بورد فوق تخصصی از دانشگاه تهران
علت خون دماغ شدن کودک
خون دماغ شدن کودک میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد که برخی از آنها شایع و بیخطر و برخی دیگر نیازمند توجه جدیتر هستند. در ادامه به مهمترین علل خوندماغ شدن در کودکان اشاره میکنیم:
1. خشکی هوا و تحریک مخاط بینی
خشکی هوا، بهویژه در فصلهای سرد سال یا در محیطهایی که از وسایل گرمایشی مانند بخاری استفاده میشود، رطوبت طبیعی هوا را کاهش میدهد. این خشکی میتواند باعث ترکخوردگی و نازک شدن مخاط بینی شود. رگهای خونی در این حالت بیشتر در معرض پارگی قرار میگیرند و خونریزی اتفاق میافتد. استفاده از دستگاه بخور و حفظ رطوبت محیط میتواند خون دماغ شدن کودک را کاهش دهد.
2. دستکاری بینی
کودکان بهطور طبیعی کنجکاو هستند و ممکن است بینی خود را بخارند یا داخل آن را دستکاری کنند. این کار بهخصوص اگر ناخنهایشان بلند باشد، میتواند باعث خراش یا پارگی رگهای ظریف داخل بینی شود. این یکی از شایعترین دلایل خوندماغ در کودکان است. برای پیشگیری، میتوان به کودک توضیح داد که دست زدن به بینی میتواند باعث آسیب شود و مرتباً ناخنهای او را کوتاه کرد.
3. آسیب یا ضربه به بینی
فعالیتهای روزمره کودکان، مانند بازی کردن، زمین خوردن یا برخورد با اشیا، میتواند باعث آسیب به بینی و خون دماغ شدن کودک شود. این ضربهها گاهی باعث پارگی رگهای خونی در دیواره داخلی بینی میشوند. اگر خونریزی همراه با تورم یا تغییر شکل بینی باشد، بهتر است کودک توسط پزشک معاینه شود، زیرا ممکن است شکستگی یا آسیب جدیتری رخ داده باشد.
4. حساسیتها و عفونتهای تنفسی
عفونتهای تنفسی مانند سرماخوردگی یا سینوزیت میتوانند منجر به التهاب و تورم مخاط بینی شوند. این التهاب گاهی باعث خشکی یا ترکخوردگی میشود و احتمال خونریزی را افزایش میدهد. همچنین در آلرژیهای فصلی، عطسههای مکرر و استفاده زیاد از دستمال میتواند بینی را تحریک کرده و باعث خوندماغ شود.
بیشتر بخوانید: درمان سریع آفت دهان کودک چیست؟ راهکارهای درمان خانگی و فوری
5. استفاده از اسپریها یا داروهای بینی
برخی از اسپریهای بینی، بهویژه آنهایی که حاوی مواد ضداحتقان هستند، اگر بیش از حد یا طولانیمدت استفاده شوند، باعث خشکی و آسیب به مخاط بینی میشوند. برای پیشگیری از خون دماغ شدن کودک، باید از این داروها طبق تجویز پزشک استفاده کرد و از مصرف خودسرانه یا طولانیمدت آنها خودداری نمود.
6. وجود جسم خارجی در بینی
کودکان خردسال گاهی اشیای کوچک مانند مهره، سنگریزه یا تکههای اسباببازی را داخل بینی خود قرار میدهند. این اشیا میتوانند مخاط بینی را تحریک کرده و حتی به رگهای خونی آسیب برسانند. اگر مشکوک به وجود جسم خارجی در بینی کودک هستید، بهتر است فوراً به پزشک مراجعه کنید و از تلاش برای خارج کردن آن بهصورت دستی خودداری نمایید، زیرا ممکن است آسیب بیشتری وارد شود.
7. اختلالات خونی یا انعقادی
در موارد نادری، خون دماغ شدن کودک به صورت مکرر میتواند نشانهای از مشکلات جدیتر مانند اختلالات خونی باشد. این شرایط ممکن است شامل کمبود پلاکتها، هموفیلی، یا سایر اختلالات مرتبط با انعقاد خون باشد. در این موارد، خونریزی معمولاً بهآسانی متوقف نمیشود و ممکن است با علائمی مانند کبودیهای غیرعادی روی بدن همراه باشد. بررسی و آزمایش خون توسط پزشک ضروری است.
8. عوامل محیطی و آلودگیها
آلودگی هوا، دود سیگار، یا مواد شیمیایی تحریککننده میتوانند باعث التهاب و تحریک مخاط بینی شوند. این عوامل گاهی باعث افزایش خشکی و شکنندگی رگهای خونی میشوند. برای کاهش این مشکل، بهتر است از قرار دادن کودک در محیطهای آلوده خودداری کنید و فضای خانه را از دود سیگار پاک نگه دارید.
9. افزایش فشار خون
افزایش فشار خون بهطور معمول در بزرگسالان رایجتر است، اما گاهی در کودکان نیز میتواند دیده شود. این وضعیت میتواند فشار بیشتری به رگهای خونی وارد کند و باعث پارگی آنها شود. اگر خوندماغ همراه با علائمی مانند سردرد مکرر، سرگیجه یا تپش قلب باشد، باید کودک تحت بررسیهای دقیق پزشکی قرار گیرد.
درمان خون دماغ شدن کودک
خون دماغ شدن کودک معمولاً قابل کنترل است و در بیشتر موارد جای نگرانی جدی ندارد. با این حال، انجام اقدامات صحیح در هنگام خونریزی و پس از آن اهمیت زیادی دارد. در ادامه، روشهای درمان و نکات مهم در مواجهه با خوندماغ کودک توضیح داده شده است:
1. اولین قدم این است که به کودک اطمینان دهید که این وضعیت خطرناک نیست. کودک را تشویق کنید که آرام بماند، زیرا ترس و اضطراب میتواند باعث افزایش ضربان قلب و شدت خونریزی شود.
2. کودک را در حالت نشسته قرار دهید و از دراز کشیدن او جلوگیری کنید. سر کودک را کمی به جلو خم کنید تا خون به داخل گلو نرود. خواباندن سر به عقب میتواند باعث بلع خون شود که ممکن است منجر به تهوع یا استفراغ شود.
3. بخش نرم بینی (نه استخوان بینی) را فشار دهید و این فشار را به مدت 5 تا 10 دقیقه بدون وقفه ادامه دهید. این کار به لخته شدن خون و توقف خون دماغ شدن کودک کمک میکند.
4. یک کیسه یخ یا پارچه سرد را روی بینی یا پشت گردن کودک قرار دهید. سرمای یخ میتواند باعث انقباض عروق خونی و کاهش خونریزی شود.
5. پس از توقف خون دماغ شدن کودک، کودک نباید بینی خود را دستکاری کند یا فین کند، زیرا این کار میتواند خونریزی را دوباره آغاز کند. در صورت لخته شدن خون در بینی، اجازه دهید به طور طبیعی دفع شود و از پاک کردن سریع آن خودداری کنید.
6. کودک باید تا چند ساعت پس از خونریزی از فعالیتهای شدید مانند دویدن یا بازیهای پرتحرک خودداری کند، زیرا این فعالیتها میتوانند فشار خون را افزایش داده و خونریزی را دوباره آغاز کنند.
سخن پایانی
خون دماغ شدن کودک معمولاً بیخطر است، اما آگاهی از علل و روشهای پیشگیری میتواند به مدیریت بهتر این وضعیت کمک کند. رعایت نکاتی مانند مرطوب نگهداشتن محیط، پرهیز از دستکاری بینی و محافظت از کودک در برابر آسیبهای فیزیکی ضروری است. همچنین در صورت تکرار یا طولانی شدن خونریزی، مشورت با پزشک متخصص کودکان اهمیت دارد. با پیشگیری و اقدام بهموقع، میتوان سلامت کودک را تضمین کرد.
