علائم کم‌ کاری تیروئید در کودکان + روش های درمان

کم کاری تیروئید در کودکان  یکی از موضوعاتی است که نگرانی بسیاری از مادران را برمی‌انگیزد. طبیعی هم هست، چون این غده کوچک در گردن نقش بزرگی در رشد جسمی، ذهنی و متابولیسم بدن کودک دارد. وقتی تیروئید به اندازه کافی هورمون تولید نمی‌کند، ممکن است رشد کودک کند شود، یادگیری‌اش با مشکل روبه‌رو شود یا حتی رفتار و خلق‌وخوی او تغییر کند. در این مطلب از کلینیک تخصصی کودکان با هم بررسی می‌کنیم که کم‌کاری تیروئید در کودکان چه علائمی دارد و چگونه تشخیص داده می‌شود.

کم کاری تیروئید در کودکان  چیست؟

کم کاری تیروئید در کودکان به حالتی گفته می‌شود که غده تیروئید در بدن کودک، هورمون‌های تیروئیدی را کمتر از حد طبیعی تولید می‌کند. این هورمون‌ها برای رشد مغز، استخوان‌ها و تنظیم متابولیسم بدن بسیار ضروری هستند. وقتی مقدار آن‌ها کاهش پیدا کند، بدن کودک کندتر عمل می‌کند و روند رشد او ممکن است دچار اختلال شود.

علائم کم کاری تیروئید در کودکان 

علائم کم کاری تیروئید در کودکان  می‌تواند در سنین مختلف متفاوت باشد و اغلب به‌صورت تدریجی ظاهر می‌شوند، به‌طوری که والدین ممکن است ابتدا متوجه آن‌ها نشوند. آگاهی از این نشانه‌ها کمک می‌کند تا تشخیص زودهنگام انجام شود و درمان مؤثر آغاز شود.

خستگی زیاد

کودک به راحتی خسته می‌شود و انرژی کمی برای بازی یا فعالیت‌های روزمره دارد. حتی بعد از استراحت کوتاه هم احساس خستگی می‌کند و ممکن است در مدرسه یا خانه بی‌انرژی و کم‌حوصله به نظر برسد. این خستگی می‌تواند باعث کاهش علاقه کودک به ورزش، بازی یا یادگیری شود.

رشد کند

یکی از نشانه‌های اصلی کم کاری تیروئید در کودکان، کندی رشد قد و وزن است. کودک ممکن است نسبت به هم‌سن و سالان خود کوتاه‌تر باشد و افزایش وزن او کمتر از حالت طبیعی باشد. در صورتی که بیماری تشخیص داده نشود، این اختلال رشد می‌تواند به مشکلات طولانی‌مدت در قد، استخوان‌بندی و سلامت عمومی کودک منجر شود.

افزایش وزن غیرعادی

کاهش سوخت‌وساز بدن باعث می‌شود حتی با تغذیه طبیعی، کودک وزن اضافه کند. این افزایش وزن معمولاً بدون تغییر در رژیم غذایی یا کاهش فعالیت فیزیکی رخ می‌دهد و می‌تواند باعث نگرانی والدین شود. 

پوست خشک و سرد

کمبود هورمون‌های تیروئیدی باعث کاهش جریان خون و خشکی پوست می‌شود. پوست کودک خشک، زبر و رنگ‌پریده می‌شود و اغلب کودک نسبت به هم‌سن‌هایش احساس سرما می‌کند. در برخی موارد، صورت و پلک‌ها کمی متورم یا پف‌آلود به نظر می‌رسند که یکی از نشانه‌های کم‌کاری تیروئید است.

مشکلات گوارشی

کند شدن عملکرد دستگاه گوارش باعث یبوست مکرر، نفخ و گاهی دل‌درد می‌شود. این مشکل می‌تواند روند تغذیه و هضم غذا را مختل کند و حتی باعث کاهش اشتها در برخی کودکان شود. رعایت تغذیه مناسب و پیگیری درمان دارویی به بهبود عملکرد گوارش کمک می‌کند.

موهای شکننده و ریزش مو

کم کاری تیروئید در کودکان  باعث می‌شود موهای کودک خشک، نازک و شکننده شوند و رشد آن‌ها کند شود. گاهی ریزش مو هم دیده می‌شود و این تغییرات ظاهری می‌توانند باعث نگرانی والدین شوند، اما با درمان مناسب بهبود پیدا می‌کنند.

کاهش تمرکز و یادگیری

کمبود هورمون تیروئید می‌تواند روی توانایی‌های ذهنی کودک تأثیر بگذارد. کودک ممکن است در تمرکز، یادگیری و حافظه دچار مشکل شود و در مدرسه عملکرد پایین‌تری داشته باشد. این موضوع اهمیت پیگیری و درمان سریع را نشان می‌دهد.

تغییرات خلقی و رفتاری

کودک ممکن است بداخلاق، کم‌انرژی، تحریک‌پذیر یا بی‌حوصلگی نشان دهد. کاهش انگیزه و علاقه به بازی و فعالیت‌های اجتماعی نیز شایع است و می‌تواند بر روابط کودک با هم‌سن‌ها و اعضای خانواده تأثیر بگذارد.

تأخیر در رشد دندان‌ها و بلوغ

کم کاری تیروئید در کودکان گاهی باعث تأخیر در رویش دندان‌ها و بلوغ جسمی می‌شود. این تأخیر ممکن است باعث نگرانی والدین شود، اما با درمان به موقع، روند رشد طبیعی کودک قابل بازگشت است.

ضعف سیستم ایمنی

کم‌کاری تیروئید می‌تواند مقاومت بدن در برابر بیماری‌ها را کاهش دهد. کودک ممکن است بیشتر به سرماخوردگی، عفونت‌های ساده و بیماری‌های جزئی مبتلا شود و زمان بهبود بیماری‌ها طولانی‌تر شود.

خواب زیاد

کودکان مبتلا اغلب بیش از حد می‌خوابند و حتی بعد از فعالیت کوتاه نیاز به استراحت دارند. این خواب زیاد همراه با خستگی مداوم می‌تواند نشانه‌ای از کاهش فعالیت هورمون‌های تیروئیدی باشد.

دلایل بروز کم‌کاری تیروئید در کودکان

علت این اختلال می‌تواند مادرزادی یا اکتسابی باشد. در نوع مادرزادی، نوزاد از بدو تولد غده تیروئید ناقص یا غیرفعال دارد. در نوع اکتسابی، عواملی مانند بیماری‌های خودایمنی، کمبود ید، مصرف برخی داروها یا سابقه خانوادگی ممکن است باعث کاهش عملکرد تیروئید شوند.

درمان کم کاری تیروئید در کودکان

درمان کم کاری تیروئید در کودکان  معمولاً ساده، مؤثر و کاملاً قابل کنترل است، به‌ویژه اگر بیماری زود تشخیص داده شود. هدف از درمان، جبران کمبود هورمون تیروئید و بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن است تا کودک بتواند رشد و فعالیت طبیعی خود را ادامه دهد.

اصلی‌ترین روش درمان، مصرف داروی لووتیروکسین است. این دارو نسخه مصنوعی از هورمون تیروئید (T4) است و به بدن کمک می‌کند تا سوخت‌وساز و رشد طبیعی خود را بازیابد. پزشک مقدار دقیق دارو را با توجه به سن، وزن و میزان کمبود هورمون تعیین می‌کند و معمولاً در فواصل زمانی مشخص، آزمایش خون برای بررسی سطح هورمون‌ها انجام می‌شود تا در صورت نیاز، دوز دارو تغییر کند.

عوارض قرص کم کاری تیروئید در کودکان

قرص کم کاری تیروئید در کودکان (لووتیروکسین) معمولاً عارضه خاصی ندارد اگر دقیق و طبق دستور پزشک مصرف شود. اما در صورت مصرف بیش‌ازحد یا کم‌تر از حد نیاز، ممکن است علائمی بروز کند. مصرف زیاد دارو می‌تواند باعث تپش قلب، بی‌قراری، بی‌خوابی، کاهش وزن، تعریق زیاد و لرزش دست شود. اگر دوز دارو کمتر از مقدار لازم باشد، علائمی مثل خستگی، افزایش وزن، یبوست، خواب زیاد و کندی رشد ممکن است دوباره ظاهر شود. معمولاً با تنظیم دوز دارو توسط پزشک، این عوارض به‌سرعت برطرف می‌شوند.

میوه های مضر برای کم کاری تیروئید

در کم کاری تیروئید در کودکان، بیشتر میوه‌ها مفید هستند، اما برخی از آن‌ها اگر زیاد مصرف شوند، ممکن است در جذب ید یا عملکرد تیروئید اختلال ایجاد کنند. به همین دلیل باید در مصرفشان احتیاط شود، نه اینکه کاملاً حذف شوند.

میوه‌هایی که مصرف زیادشان برای کم‌کاری تیروئید مناسب نیست عبارت‌اند از:

• هلو و گلابی: این میوه‌ها مقدار کمی ترکیباتی دارند که ممکن است جذب ید را کاهش دهند.
  
• توت‌فرنگی: در مصرف زیاد می‌تواند فعالیت تیروئید را کمی کند کند.
  
• خرمالو: قند زیادی دارد و ممکن است در افراد دچار کم‌کاری تیروئید باعث افزایش وزن شود.
  
• زردآلو و آلو: اگر به مقدار زیاد مصرف شوند، ممکن است به دلیل داشتن ترکیبات گواتروژن، عملکرد تیروئید را مختل کنند.
  

در مقابل، میوه‌هایی مانند سیب، پرتقال، موز، انار، کیوی و انگور برای کم‌کاری تیروئید مفید هستند و به تأمین ویتامین‌ها و انرژی بدن کمک می‌کنند. بهترین راه، مصرف متعادل و متنوع میوه‌ها و رعایت توصیه پزشک یا متخصص تغذیه است.

کم کاری تیروئید در کودکان درمان قطعی دارد؟

کم کاری تیروئید در کودکان  در بیشتر موارد قابل‌کنترل کامل است، اما معمولاً درمان قطعی به معنای قطع دائمی دارو وجود ندارد. نوع بیماری تعیین می‌کند که درمان موقت باشد یا مادام‌العمر.

اگر کم‌کاری تیروئید مادرزادی باشد، یعنی کودک از بدو تولد با عملکرد پایین تیروئید متولد شده باشد، معمولاً نیاز به درمان مادام‌العمر با قرص لووتیروکسین دارد تا رشد جسمی و ذهنی او طبیعی بماند. اما اگر کم‌کاری تیروئید اکتسابی و خفیف باشد، مثلاً بر اثر کمبود ید یا التهاب موقت تیروئید ایجاد شده باشد، ممکن است پس از مدتی با درمان و اصلاح تغذیه، عملکرد غده به حالت طبیعی بازگردد و دارو قطع شود.

مراجعه به متخصص غدد

کم‌کاری تیروئید در کودکان نیازمند تشخیص و پیگیری تخصصی است و والدین نباید بدون مشورت پزشک اقدام به درمان کنند. بهترین مسیر، مراجعه به متخصص غدد کودکان است تا وضعیت تیروئید کودک بررسی و نوع کم‌کاری، شدت آن و نیاز به مصرف داروی لووتیروکسین مشخص شود.

برای تشخیصی و درمان کم کاری تیروئید در کودکان کلینیک آنا با کادری مجرب و بهترین متخصصان غغد می‌تواند در مسیر درمان شما را یاری کند. این کلینیک با حضور متخصصان مجرب، کنترل دقیق هورمون‌ها، تنظیم دوز دارو و پایش رشد و سلامت کودک را انجام می‌دهد. با مراجعه منظم و رعایت توصیه‌های پزشک، می‌توان روند درمان را به شکل مطمئن و مؤثر پیش برد و از مشکلات ناشی از کم‌کاری تیروئید جلوگیری کرد.

سخن پایانی

کم کاری تیروئید در کودکان اگر به‌موقع تشخیص داده و درمان شود، کاملاً قابل کنترل است و کودک می‌تواند رشد و زندگی طبیعی داشته باشد. آگاهی والدین درباره علائم بیماری، تغذیه مناسب و رعایت دقیق مصرف دارو نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان دارد. مراجعه به متخصص غدد کودکان و پیگیری منظم، تضمین می‌کند که هورمون‌های تیروئید در سطح مناسب باقی بمانند و از بروز مشکلات رشد و یادگیری جلوگیری شود.