علت و درمان استفراغ در کودکان

استفراغ در کودکان یکی از مشکلات رایجی است که والدین با آن روبه‌رو می‌شوند. این حالت می‌تواند به دلایل مختلفی مانند عفونت‌های ویروسی، مسمومیت غذایی، حساسیت به برخی غذاها یا حتی حرکت ماشین رخ دهد. در بیشتر موارد، استفراغ موقتی است و خودبه‌خود برطرف می‌شود، اما گاهی ممکن است نشانه‌ای از یک مشکل جدی‌تر باشد. شناخت علل، راه‌های پیشگیری و روش‌های مراقبت از کودک هنگام استفراغ، به والدین کمک می‌کند تا بهتر به کودک خود کمک کنند. در این مقاله، به بررسی دلایل استفراغ کودکان، روش‌های درمان خانگی و زمان مراجعه به پزشک متخصص کودکان می‌پردازیم.

تب و استفراغ در کودکان نشانه چیست؟

تب و استفراغ در کودکان از مشکلات شایعی هستند که بسیاری از کودکان به آن دچار می‌شوند. این دو علامت می‌توانند به دلایل مختلفی بروز کنند که برخی از آن‌ها خفیف و برخی دیگر نیاز به بررسی فوری دارند.

• عفونت‌های ویروسی و باکتریایی: شامل گاستروانتریت، آنفولانزا، سرماخوردگی شدید و عفونت گوش.
• مسمومیت غذایی: مصرف غذا یا آب آلوده که معمولاً با اسهال و درد شکم همراه است.
• عفونت ادراری: تب، بی‌قراری و گاهی استفراغ بدون علائم گوارشی.
• عفونت‌های جدی‌تر: مانند مننژیت، ذات‌الریه یا آپاندیسیت که ممکن است علائم شدیدتری مانند سفتی گردن، مشکلات تنفسی یا درد شکم ایجاد کنند.
• مشکلات گوارشی: رفلاکس معده، حساسیت غذایی یا عدم تحمل برخی مواد غذایی.
• گرمازدگی: قرار گرفتن طولانی‌مدت در محیط گرم و کم‌آبی بدن.
• حرکت ماشین (ماشین‌زدگی): که در برخی کودکان باعث استفراغ همراه با بی‌حالی می‌شود.

درمان تب و استفراغ در کودکان

تب و استفراغ در کودکان از مشکلات شایعی است که معمولاً به دلیل عفونت‌های ویروسی یا گوارشی به وجود می‌آید. این علائم می‌توانند باعث نگرانی والدین شوند، اما در بسیاری از موارد با مراقبت‌های خانگی بهبود می‌یابند.

درمان تب در کودکان

 برای کاهش تب، می‌توان از موارد زیر (با مشورت پزشک) استفاده کرد:

۱. استفاده از کمپرس آب ولرم: کمپرس آب ولرم روی پیشانی، گردن و کشاله ران کودک می‌تواند به کاهش دمای بدن کمک کند.

۲. داروهای تب‌بر: اگر تب کودک بالاتر از ۳۸.۵ درجه سانتی‌گراد باشد، می‌توان از داروهای تب‌بر مانند استامینوفن یا ایبوپروفن (با مشورت پزشک) برای کاهش دما استفاده کرد.

۳. مصرف مایعات کافی: تب می‌تواند باعث کم‌آبی بدن شود، بنابراین به کودک مایعات زیادی مانند آب، آب‌میوه طبیعی رقیق‌شده یا محلول او آر اس (ORS) بدهید.

۴. لباس‌های سبک و نخی: برای راحتی بیشتر کودک، از لباس‌های سبک و نخی استفاده کنید که به بدن کمک کند تا گرمای اضافی را دفع کند.

۵. استراحت کافی: استراحت به کودک کمک می‌کند تا سیستم ایمنی بدن به‌طور مؤثر با عفونت‌ها مبارزه کند و دمای بدن به حالت طبیعی برگردد.

بیشتر بخوانید: درمان فوری گلو درد کودکان

درمان سریع استفراغ در کودکان

برای درمان سریع استفراغ در کودکان میتوانید از موارد زیر استفاده کنید:

1. استراحت معده: از دادن غذا و مایعات بلافاصله پس از استفراغ خودداری کنید.
2. مایعات شفاف: بعد از ۳۰ دقیقه تا ۱ ساعت، مایعات شفاف مانند آب، محلول او آر اس (ORS) یا چای بابونه به مقدار کم بدهید.
3. غذاهای سبک: پس از توقف استفراغ، غذاهای ساده مانند نان تُست یا برنج را به تدریج وارد رژیم غذایی کنید.
4. مراجعه به پزشک: در صورت ادامه استفراغ یا بی‌حالی کودک، به پزشک مراجعه کنید

درمان استفراغ در کودکان در خانه

اگر قصد دارید ابتدا در منزل درمان استفراغ کودکان را انجام دهید میتوانید از روش‌های زیر استفاده کنید:

1. محیط آرام: کودک را در محیطی آرام نگه دارید و از فعالیت‌های زیاد جلوگیری کنید.
2. مایعات کم: مایعات را به تدریج و در حجم کم به کودک بدهید.
3. تغذیه سبک: پس از متوقف شدن استفراغ، غذاهایی مانند موز، برنج یا نان تُست را به رژیم غذایی کودک اضافه کنید.
4. استفاده از درمان‌های طبیعی: استفاده از دمنوش بابونه یا نعناع و زنجبیل ممکن است تهوع را کاهش دهد.

در صورتی که استفراغ ادامه داشته باشد یا کودک بی‌حال شود، مراجعه به پزشک ضروری است.

اقدامات بعد از استفراغ در کودکان

بعد از استفراغ در کودکان، به کودک فرصت دهید تا آرام شود و از دادن غذا و مایعات خودداری کنید. در این مدت، از دادن هر گونه خوراکی یا نوشیدنی پرهیز کنید تا معده‌اش فرصت بازیابی پیدا کند. پس از گذشت ۳۰ دقیقه تا یک ساعت، مقدار کمی مایعات مانند آب یا محلول او آر اس به کودک بدهید. در صورتی که استفراغ قطع شده باشد،از دادن غذاهای سنگین، چرب یا ادویه‌دار خودداری کنید. مراقب علائمی مانند خشکی دهان یا کاهش ادرار باشید که نشان‌دهنده کم‌آبی است. در صورت مشاهده این علائم یا ادامه استفراغ، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید.

تغذیه بعد از استفراغ در کودکان

تغذیه بعد از استفراغ در کودکان باید به‌طور تدریجی و با دقت انجام شود تا به معده کودک فشار نیاید. در ابتدا، بهتر است از دادن غذا یا مایعات خودداری کنید تا معده فرصت استراحت پیدا کند. بعد از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه، می‌توانید مایعات شفاف مانند آب، چای بابونه یا محلول او آر اس (ORS) را به‌تدریج و در حجم کم به کودک بدهید. اگر استفراغ متوقف شد و کودک علائمی از بهبود نشان داد، می‌توانید به تدریج غذاهای سبک و آسان برای هضم مانند نان تُست، برنج، سیب‌زمینی پخته یا موز را به رژیم غذایی کودک اضافه کنید. به‌تدریج حجم غذا را افزایش دهید و از دادن غذاهای چرب، سرخ‌کرده یا ادویه‌دار تا چند روز خودداری کنید.

 بهترین شربت برای استفراغ در کودکان

در استفراغ میتوان برای بهبود علایم از شربت های مانند دیفن‌هیدرامین (آنتی‌هیستامین ملایم)، پرومتازین، و متوکلوپرامید استفاده کرد. اما میزان مصرف باید توسط پزشک مشخصص گردد. شربت‌های قابل استفاده دیگر عبارت‌اند از:

• نیتیدین (Ranitidine) این دارو برای کاهش تولید اسید معده و درمان رفلاکس معده به مری که ممکن است باعث استفراغ شود مفید است.
• دمیتیدین (Dimenhydrinate) این دارو برای کاهش حالت تهوع و استفراغ به ویژه در شرایطی مانند بیماری حرکت کاربرد دارد.
• اکسیدان‌های آنتی‌هیستامین (Antihistamines) داروهایی مانند دیفن هیدرامین (Diphenhydramine) می‌توانند برای کاهش حالت تهوع و استفراغ در کودکان مفید باشند.
• او آر اس (ORS) هرچند این دارو یک محلول است و نه یک شربت یا قرص، ولی برای جبران کم‌آبی و الکترولیت‌های از دست رفته در اثر استفراغ ضروری است.

بیشتر بخوانید: درمان سریع اسهال کودکان

استفراغ در کودکان در شب

استفراغ کودکان در هر ساعتی از شبانه روز به علل مختلف میتواند بروز کند. اما اگر در شب باشد میتواند علت‌های متقاوتی مانند مشکلات گوارشی یا آلرژی داشته باشد. برخی از علل شایع عبارتند از:

1. مشکلات گوارشی

بسیاری از مشکلات گوارشی مانند گاستروانتریت ویروسی (عفونت معده) یا مسمومیت غذایی می‌توانند باعث استفراغ در کودکان در شب شوند. این مشکلات معمولاً با علائمی مانند درد شکم، تب، یا اسهال همراه هستند.

2. رفلاکس معده به مری (GERD)

بعضی از کودکان مبتلا به رفلاکس معده به مری، به ویژه در هنگام خواب، ممکن است به دلیل بالا آمدن اسید معده به مری دچار استفراغ شوند. این وضعیت می‌تواند در شب بدتر شود، زیرا کودک در حالت خوابیده است.

3. آلرژی یا حساسیت غذایی

حساسیت به برخی غذاها می‌تواند باعث استفراغ در شب شود. این مسئله می‌تواند به علت مصرف غذاهایی باشد که کودک به آن‌ها حساس است یا آلرژی دارد.

4. عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی

عفونت‌های ویروسی مانند آنفولانزا یا عفونت‌های ویروسی گوارشی می‌توانند باعث استفراغ در کودکان و تب شوند که در شب ممکن است بیشتر نمایان شوند.

5. اضطراب یا استرس

در برخی موارد، اضطراب و استرس می‌تواند منجر به استفراغ در شب شود. این مشکل به ویژه در کودکانی که به دلایل مختلف دچار اضطراب یا ترس هستند بیشتر دیده می‌شود.

سخن پایانی

استفراغ در کودکان معمولاً ناشی از مشکلات گوارشی یا عفونت‌هاست و با مراقبت‌های مناسب قابل کنترل است. حفظ مایعات، تغذیه ساده و استفاده از داروهای توصیه‌شده می‌تواند به بهبود کودک کمک کند. در صورت تداوم یا وجود علائم شدید، مشاوره با پزشک ضروری است. توجه به علائم و پیگیری درمان مناسب، می‌تواند به بازگشت سریع سلامت کودک کمک کند.