کودکان در سالهای ابتدایی زندگی با تغییرات فراوانی در بدن خود روبهرو میشوند و سلامت دهان و دندان یکی از مهمترین بخشهای این مسیر است. خونریزی لثه در کودکان یک علامت هشداردهنده به شمار میرود، زیرا نشان میدهد بخشی از بافت لثه به مراقبت بیشتری نیاز دارد. والدین زمانی که آثار خون روی مسواک یا هنگام خوردن غذا مشاهده میکنند، معمولاً نگران میشوند و به دنبال علتهای احتمالی میگردند. در چنین شرایطی، مراجعه سریع به کلینیک تخصصی کودکان در جنت آباد میتواند بهترین اقدام باشد تا دندانپزشکان متخصص اطفال با بررسی دقیق، علت را شناسایی و درمان مناسب را تجویز کنند. شناخت دلایل بروز خونریزی لثه و آگاهی از راهکارهای مؤثر برای پیشگیری و درمان، به خانوادهها کمک میکند سلامت دهان و دندان کودک خود را با اطمینان بیشتری مدیریت کنند.
علت خونریزی لثه در کودکان چیست؟
علتهای خونریزی لثه در کودکان طیف گستردهای را شامل میشود و معمولاً چند عامل همزمان در آن نقش دارند. مهمترین دلایل عبارتاند از:
۱. تجمع پلاک و التهاب لثه
پلاک لایهای چسبنده و میکروبی است که روی دندانها جمع میشود و اگر والدین به موقع آن را با مسواک و نخ دندان برطرف نکنند، لثه کودک تحریک و ملتهب میشود. التهاب لثه باعث میشود بافت لثه حساستر عمل کند و هنگام مسواکزدن یا حتی خوردن غذا خون بدهد. این وضعیت یکی از اصلیترین دلایل خونریزی لثه در کودکان به شمار میرود و معمولاً با رعایت صحیح بهداشت دهان و دندان بهبود پیدا میکند.
۲. مسواکزدن اشتباه یا استفاده از مسواک نامناسب
کودکان معمولاً فشار زیادی هنگام مسواکزدن وارد میکنند یا از مسواکی استفاده میکنند که الیاف سخت دارد. فشار زیاد یا الیاف نامناسب، سطح لثه را خراش میدهد و کودک خونریزی را تجربه میکند. والدین زمانی که نحوه صحیح مسواکزدن را آموزش میدهند و مسواک نرم در اختیار کودک قرار میدهند، از بروز این مشکل جلوگیری میکنند.
۳. کمبود برخی ویتامینها
بدن کودکان برای ساخت بافت سالم لثه و جلوگیری از خونریزی به ویتامین C و ویتامین K نیاز دارد. کمبود ویتامین C باعث ضعف بافت لثه و حساسیت آن میشود و کمبود ویتامین K روند انعقاد خون را مختل میکند. کودکانی که میوهها، سبزیجات یا غذاهای مغذی به اندازه کافی مصرف نمیکنند، بیشتر به این نوع خونریزی دچار میشوند.
۴. رویش دندانهای جدید
در زمان رویش دندانهای شیری یا دائمی، لثه کودک دچار فشار و تحریک میشود. این فشار گاهی به صورت التهاب یا کمی خونریزی خود را نشان میدهد. این نوع خونریزی معمولاً خفیف است و پس از کامل شدن فرایند رویش دندان از بین میرود.
خونریزی لثه در کودکان میتواند نشانه اولیه التهاب لثه باشد و مراجعه زودهنگام به متخصص دندانپزشکی کودکان بهترین راه برای پیشگیری از مشکلات جدیتر است.
۵. خشکی دهان
بزاق نقش مهمی در محافظت از لثه دارد و آن را مرطوب و سالم نگه میدارد. کودکانی که به مقدار کافی آب نمینوشند، یا به دلیل تنفس دهانی و مصرف برخی داروها دچار کاهش بزاق میشوند، بیشتر به خشکی دهان و آسیبپذیری لثه مبتلا میشوند. خشکی دهان در نهایت احتمال خونریزی لثه در کودکان را افزایش میدهد.
۶. عفونتها و بیماریهای دهان و دندان
برخی عفونتهای لثه مانند ژنژیویت یا پوسیدگیهای شدید که به ریشه نزدیک میشوند، التهاب گستردهای ایجاد میکنند و لثه کودک در این حالت خون میدهد. این نوع خونریزی معمولاً شدیدتر از حالتهای معمول است و نیاز به مراجعه به دندانپزشک دارد.
۷. مشکلات مادرزادی یا بیماریهای زمینهای
بعضی کودکان به دلیل اختلالات انعقادی، مشکلات خونی یا برخی بیماریهای سیستمیک، آمادگی بیشتری برای خونریزی لثه دارند. این موارد کمتر دیده میشود، اما زمانی که خونریزی شدید یا مکرر رخ میدهد، پزشک باید احتمال این اختلالها را بررسی کند.
خونریزی لثه در کودکان چگونه درمان می شود؟
درمان خونریزی لثه در کودکان به علت اصلی آن بستگی دارد، اما مجموعهای از اقدامات ثابت همیشه به بهبود وضعیت کمک میکند. مهمترین روشهای درمان عبارتاند از:
۱. اصلاح بهداشت دهان و دندان
بهبود مسواکزدن نخستین و مؤثرترین روش درمان است. کودک باید روزی دو بار با مسواک نرم و روش صحیح مسواک بزند. استفاده از نخ دندان مخصوص کودکان نیز به کاهش پلاک و التهاب کمک میکند.
۲. استفاده از مسواک و خمیر دندان مناسب
مسواک نرم از آسیبدیدن لثه جلوگیری میکند. انتخاب خمیر دندان حاوی فلوراید و مناسب سن کودک، بافت لثه را تقویت میکند و احتمال خونریزی را کاهش میدهد.
۳. افزایش مصرف ویتامین C و K
اگر خونریزی لثه در کودکان به دلیل کمبود ویتامین باشد، مصرف میوهها و سبزیجات تازه مانند پرتقال، کیوی، توتفرنگی، اسفناج و کلم به تقویت لثه کمک میکند. در موارد کمبود شدید، پزشک ممکن است مکمل تجویز کند.
۴. درمان عفونتها یا التهابهای لثه
در صورت وجود عفونت، دندانپزشک درمان مناسب مانند جرمگیری سطحی، پاکسازی حرفهای لثه یا داروهای ضدالتهاب کودکپسند را تجویز میکند. این درمانها التهاب را کاهش میدهد و خونریزی را متوقف میکند.
۵. کنترل خشکی دهان
نوشیدن آب بیشتر و کاهش تنفس دهانی (در صورت امکان) لثه را مرطوب و سالم نگه میدهد. در صورت مصرف داروهای خاص، پزشک میتواند جایگزینهای کمعارضهتر پیشنهاد دهد.
۶. توجه به رویش دندانها
وقتی علت خونریزی لثه در کودکان رویش دندان باشد، والدین باید محیط دهان را تمیز نگه دارند و در صورت درد، از ژلهای مخصوص بیحسی کودکان با تجویز پزشک استفاده کنند. خونریزیهای مربوط به رویش معمولاً خفیف و موقتی هستند.
۷. بررسی مشکلات زمینهای در موارد شدید
اگر خونریزی شدید، طولانی یا مکرر باشد، پزشک احتمال مشکلات انعقادی یا بیماریهای خونی را بررسی میکند. درمان این موارد زیر نظر پزشک متخصص انجام میشود.
خونریزی لثه نوزاد هنگام دندان دراوردن
خونریزی لثه در کودکان به ویژه نوزاد هنگام دنداندرآوردن معمولاً طبیعی و موقتی است، زیرا دندانها هنگام عبور از بافت لثه، فشار و تحریک ایجاد میکنند. زمانی که دندان شیری در حال بیرون آمدن است، سطح لثه نوزاد حساستر میشود و بافت لثه دچار التهاب میشود. این التهاب بهدلیل عبور دندان از داخل لثه رخ میدهد و گاهی رگهای ریز سطح لثه پاره میشوند و خونریزی سبک ایجاد میکنند. نشانههایی که همراه خونریزی دیده میشوند:
- بیقراری و گریه بیشتر
- تمایل به جویدن اشیا
- تورم و قرمزی لثه
- کاهش اشتها
- افزایش آبریزش دهان
چگونه از نوزاد مراقبت کنیم؟
- استفاده از ماساژ آرام لثه با انگشت تمیز به نوزاد آرامش میدهد.
- دادن دندانگیر خنک، التهاب را کم میکند و خونریزی را کاهش میدهد.
- استفاده از گاز استریل مرطوب و سرد به آرام شدن لثه کمک میکند.
- خنککردن لثه با قاشق سرد (نه یخزده) آرامش ایجاد میکند.
- در صورت نیاز، پزشک ژل مخصوص تسکین لثه نوزاد را توصیه میکند.
علت خونریزی لثه هنگام مسواک زدن در کودکان
خونریزی لثه در کودکان هنگام مسواکزدن معمولاً بهدلیل التهاب لثه و تجمع پلاک ایجاد میشود. فشار زیاد هنگام مسواکزدن، استفاده از مسواک سفت و کمبود ویتامینهایی مانند ویتامین C و K نیز لثه را حساس میکند و باعث خونریزی میشود. در برخی موارد، وجود عفونت یا مشکلات دهان و دندان هم میتواند علت این خونریزی باشد.
خونریزی لثه کودک بر اثر ضربه
خونریزی لثه کودک بر اثر ضربه معمولاً بهدلیل آسیب مستقیم به بافت لثه رخ میدهد. وقتی کودک زمین میخورد، اسباببازی را محکم به دهان میزند یا جسمی سفت را گاز میگیرد، رگهای ظریف لثه پاره میشوند و خونریزی ایجاد میشود. این نوع خونریزی معمولاً خفیف و موقت است. والدین میتوانند با فشار دادن یک گاز استریل سرد روی محل آسیب، خونریزی را سریعتر متوقف کنند. اگر خونریزی شدید باشد، بیش از چند دقیقه طول بکشد یا دندان لق شده باشد، مراجعه به دندانپزشک ضروری است.
سخن پایانی
در نهایت، خونریزی لثه در کودکان معمولاً نشان میدهد که لثه به مراقبت بیشتری نیاز دارد؛ چه این خونریزی بهدلیل التهاب، مسواکزدن نادرست، کمبود ویتامین یا ضربه ایجاد شده باشد. والدین زمانی که تغییرات کوچک را بهموقع تشخیص میدهند و روشهای ساده مراقبتی را اجرا میکنند، از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری میکنند. با این حال، اگر خونریزی شدید، مکرر یا همراه با درد و تورم غیرمعمول باشد، بررسی توسط دندانپزشک بهترین راه برای حفظ سلامت دهان و دندان کودک است.
